Dyqani i lodrave

by

Nga  Ephraïm Mikhaël (1885)

Përktheu në shqip  Urim Nerguti


Nuk më kujtohet më as koha, as vendi, as nëse ishte në ëndërr… Ca burra dhe gra shkonin dhe vinin mbi një bulevard të gjatë dhe të trishtë ; dhe unë bëja ecejake mes kësaj turme, një turmë e pasur, nga ku çliroheshin parfume femrash. Dhe pavarësisht shkëlqimit të butë të peliçeve dhe gëzofëve që më fërkonin, pavarësisht buzëqeshjeve të kuqe të buzëve të freskëta, të shquara nën vellot e holla, më kapi një mërzi e turbullt ndërsa shihja, majtas, djathtas, shëtitësit monotonë tek zhvendoseshin ngadalë.

Mirëpo, mbi një stol, një burrë e vështronte turmën me një palë sy të çuditshëm, dhe, ndërsa i afrohesha, filloi të qajë. Atëherë e pyeta ç’kishte ndodhur që ishte mërzitur ashtu, dhe, duke ngritur drejt meje sytë e mëdhenj e të skuqur, ai që qante më thotë : « Jam i trishtuar sepse u bënë shumë ditë që më kanë mbyllur këtu në këtë Dyqan lodrash. Prej ditësh dhe prej vitesh, nuk kam parë tjetër veç Fantazma dhe tani mërzitem se jam i vetmi i gjallë. Ato janë prej druri, por të punuar aq bukur sa lëvizin dhe flasin si unë. Megjithatë, e di, nuk mund të bëjnë tjetër veç gjithmonë të njëjtat lëvizje dhe të thonë gjithmonë të njëjtat fjalë.

« Këto Kukulla të bukura, të veshura me peliçe dhe gëzofë dhe që lënë pas tyre, në ajër, një aromë të dashur manushaqeje, janë të punuara ende më mirë. Zemrekët e tyre janë ende më delikatë se të tjerët, dhe, kur dimë t’i vëmë në lëvizje, atëherë kemi iluzionin e Jetës. »

Ai heshti një copë herë ; pastaj, me zërin e rëndë të atyre që kujtohen, tha :

« Dikur, kisha dhe unë një të tillë, mrekullisht të brishtë, dhe e mbaja shpesh në krahë, gjatë mbrëmjeve. I kisha thënë aq shumë gjëra të ëmbla, saqë nga fundi më ishte dukur se i kuptonte ; dhe isha përpjekur aq shumë ta ngrohja me puthje sa fillova ta besoj të gjallë. Por më pas, e mora vesh dhe unë se ajo ishte njëlloj si të tjerat, një Kukull plot lecka përbrenda.

« Për një kohë të gjatë, kam shpresuar mos ndonjë Fantazmë do të bënte një gjest të ri, do të thoshte një fjalë që të tjerët nuk e kishin thënë kurrë. Tani jam lodhur duke iu treguar ëndrrat e mia. Po mërzitem shumë dhe do të doja të ikja nga ky Dyqan lodrash ku më kanë mbyllur. Ju lutem, ju përgjërohem, nëse keni mundësi, më merrni me vete jashtë, ku ka Qenie të gjalla… »

Tags: , , , , , ,

36 Responses to “Dyqani i lodrave”

  1. El_Perro Says:

    jam kurioz se çdo te komentoje ëhë-ja… 😛 🙂

  2. ehe... Says:

    OK. Kureshtje e shuar pas pak minutash.

    Ephraim Mikhael, nga vete emri, eshte nje çifut qe ka jetuar diku nga fundi i shekullit te XIX. Ka vdekur vetem 24 vjeç, nga tuberkulozi.

    Nuk e di perse, kam qene gjithnje i intriguar nga vdekjet ne moshe te hershme. Madje, mund te them dhe kete : “po te mos isha gjalle, do te kisha vdekur ne moshe te re”. Mire, OK, kete fjaline e fundit e thashe pak per shaka, por eshte fakt se shkrimtaret e vdekur ne moshe te hershme dallohen per nga nje shqetesimi i perhershem, i ethshem, qe iu duket ne shkrim. Te behet te besosh se nje force e mistershme i shtynte ata drejt udhes ne te cilen ishin futur pa e ditur as vete. Tekstet e tyre, ne pergjithesi, jane mjaft te thella dhe nese do t’i pemrblidhja ne nje fjale te vetme, kjo fjale do te ishte : ZJARRMI.

    Kam ketu parasysh René Daumal, vdekur 36 vjeç, edhe ky nga verdheza, Sabine Sicaud, nje poete franceze e shkelqyer, vdekur vetem 15 vjeçe, apo dhe vete “princeshen” e bukur ruse Marie Bashkirtseff. Per te mos shkuar larg, kemi dhe Migjenin tone, tekstet e te cilit duket sikur nuk jane te shkruara me boje por me zjarr, dhe ku, eshte e habitshme kjo, na duket se Migjeni jep shpirt ne çdo tekst te tijin, pak a shume si nje vdekje me copa, me teper nje shuarje sesa nje keputje e papritur.

    Teksti me lart, eshte ne kete fryme. Nepermjet nje permbysjeje te denje per Amenabar (The others), burri qe veshtron turmen e shetitesve e mendon veten ne nje perandori te vdekurish, ku vetem ai eshte ende gjalle, dhe qe do te donte te ikte sa me shpejt ne perandorine e te gjalleve, e cila ne fakt, nepermjet permbysjes qe thashe, eshte perandoria e te vdekurve. Ne nje menyre me te shkoqur, mund te thuhet se jeta e vertete, ajo qe burri e sheh perpara syve, eshte nje jete e vdekur, dhe se e vetmja jete reale, e denje per t’u jetuar, eshte jashte kesaj jete ku shetisin kalimtaret. Mund te themi psh se jeta reale te cilen e enderron ai, eshte ENDRRA.

    Te vdesesh 24 vjeç nga nje semundje qe te sfilit dhe te shkrin shkalle-shkalle, eshte e mjaftueshme qe ta shohesh boten si nje dyqan lodrash te vdekura qe ecin dhe flasin. Dhe eshte e natyrshme pastaj qe te deshirosh te ikesh nga kjo bote, per te vajtur ne boten e QENIEVE REALE, dmth ne boten e endrres. Sa per parajsen, nuk besoj te kete qene kjo, per shkak te fese se tij çifute.

    Kjo eshte pak a shume ç’mund te them. El Perro, linja per ju tani.

  3. El_Perro Says:

    Flm per kthimin e komentit kaq shpej, mesa duket te intereson me shume se ne postet e tjera se ç’do te mendojne dhe shprehin njerezit! Komplimente, je gjithnje i pregatitur! Natyrisht, kur behet fjale ne lemin tend francez je goxha i vendosur mire ne fushe!
    Pak a shume edhe une kete kisha kuptuar, panvaresisht se e thelllova me shume ate qe kisha ne mendje duke lexuar me shume per autorin (Éphraïm Mikhaël) dhe per artistet e tjere qe permende.
    Gjithsesi, e the fjalen tende duke postuar “Dyqanin e Lodrave”, qe te ben te reflektosh sidomos per njerezit qe nuk e gjejne vetem ne te njejtin realitet me masen. Ose perpiqesh te gjesh dike qe te jete ne te njejtin “realitet” me ty, sepse ndryshe te duket vetja i vetem dhe pa asnje fije shprese te pret vec vdekja.
    [Je sais que c’est vous qui a écrit que ci-dessus – ëhë a.k.a U.N]
    Frëngjishtja s’ka qen pika ime me e forte 🙂

  4. Alket Bushi Says:

    Nder shkrimtaret e vdekur te rinj qe permend ehe-ja, do te doja te shtoja edhe nje shkrimtar gjerman, te vdekur 26 vjeç nga tuberkulozi, Volfgang Borhert (1921-1947). Ai ka lene nje drame, nje vellim me poezi dhe ca tregime. Drama titullohet “Jashte deres” dhe mbahet si nje nder kryeveprat e dramaturgjise se shekullit XX. Une e kam shume perzemer ate drame dhe e kam hedhur te gjithen ne word me duart e mia. Kush nuk e ka lexuar dhe eshte kurioz mund t’ia dergoj me e-mail.

  5. un Says:

    Alket,
    Pjesa duket e shkelqyer, nga ç’pashe ne frengjisht. E kane perkthyer me titullin “Jashte perpara deres”. (Duhet shtuar ajo “perpara” sepse “Jashte deres” nuk e jep idene e njeriut qe eshte aty, pas dere, por jep thjesht idene se nje njeri eshte jashte).

    Mire eshte qe t’ua propozosh teatrove shqiptare, mbase dhe Teatrit popullor. Ka dhe teatro te tjere, me sa kam degjuar, nuk eshte keq ta besh nje perpjekje. Kane dhe francezet shume pjese te bukura (Anouilh, Giraudoux, etj), por nuk di ç’repertor perdorin trupat tona te teatrit.
    ______

    El Pero,

    Michel Houellebecq, ne romanin e tij “Zgjerimi i lemit te luftes” – qe shpresoj te dale se shpejti ne shqip, megjithe treqind e dymije kokeçarjeve idiote, ka nje pjese ku personazhi kryesor (pa emer e mbiemer) shkon ne nje spital psikiatrik ngaqe nga fundi ka filluar te beje budalliqe (ia jep nja dy shpulla te nxehta nje kolegeje te punes). Aty takon nje psikologe-psikiatre e cila nuk ia mbush mendjen fare ketij. Ky i shkreti, ne fakt, vuan ngaqe bota s’eshte fare per kete, dhe s’po arrin te gjeje dike te kuptoje. Dhe ja si e pershkruan ai gjendjen e vet te mjere (duhet lexuar mire sepse eshte e ngjeshur dhe tashme nje teori me vete) :

    “Disa qenie provojnë mjaft herët një pamundësi të frikshme për të jetuar nga vetvetja e tyre ; në thelb, ata nuk durojnë ta shohin jetën e tyre përballë, dhe as ta shohin të plotë, pa hije, pa sfonde. Ekzistenca e tyre është, e pranoj këtë, një përjashtim ndaj ligjeve të natyrës, jo vetëm ngaqë kjo frakturë mospërshtatjeje themelore përftohet jashtë çdo qëllimësie gjenetike por dhe për shkak të mendjekthjelltësisë së tepruar që ajo nënkupton, mendjekthjelltësi sigurisht transhendante ndaj skemave perceptive të ekzistencës së rëndomtë. Nganjëherë mjafton ta vësh një qenie tjetër përballë tyre, me kusht që ta paramendojmë po aq të pastër, po aq të çiltër sa dhe ata, dhe kjo frakturë e padurueshme do të shkrihet në një dëshirë të shndritshme, të ethshme dhe të përhershme drejt absolutisht së paarritshmes. Kështu, ndërsa pasqyra dërgon ditë për ditë të njëjtin imazh dëshpërues, dy pasqyra paralele përpilojnë dhe ndërtojnë një rrjet të pastër dhe të dendur i cili e tërheq syrin njerëzor në një trajektore të pafund, pa kufinj, të pafund në pastërtinë e saj gjeometrike, përtej vuajtjeve dhe botës.”

  6. Alket Bushi Says:

    Ne fakt me venien ne skene te kesaj pjese, edhe pse te redaktuar ne tekst e personazhe prej mundesive qe kisha, kam mbrojtur diplomen ne shkolle. Nuk eshte se doli diçka shume e mire, po u perpoqa me timen. Roli i Bekmanit, personazhit qendror eshte jashtezakonisht i veshtire per nje aktor, pasi eshte tere kohes ne skene dhe kalon gjendje teper te renda psikologjike. Me te degjuar di se eshte vene asnjehere e plote ne Shqiperi, me kane thene se e ka marre nje here ne dore Teatri Kombetar po nuk e di pse eshte anulluar. E ka perkthyer ne shqip Afrim Koçi, me titullin “Jashte deres”. Nuk e di nese ai e ka shqiperuar sakte titulllin, sidoqofte…

  7. Post Spleen Says:

    Une s’po merrem me shkrimtaret e vdekur ne lule te moshes, por po merrem pak me perkthimin e Urimit.
    Atehere, teknikisht mendoj se perkthimi eshte mjaft mire, por me duket se i mungon jeta. Nderkohe qe fjalet e gjetura jane shume me vend, prape duket sikur ka mbetur mes dy boteve, eshte nisur per ne shqip, por s’ka mberritur, duket sikur pret ne stacion. I mungon pak gjalleria dhe natyrshmeria, me te cilen do ecte nje i huaj rrugeve te Shqiperise pasi do kishte disa shume kohe qe jeton ne Shqiperi.

  8. un Says:

    Verejtje e mirepritur (ne kuptimin : e prisja), por qe duhet ftilluar. Nje i huaj, per mendimin tim, duhet te mbetet gjithmone nje i huaj kur flet me nje vendas. Nese i huaji perpiqet te imitoje vendasit, aty ska me dialog, por monolog. Dhe monologu eshte shterpe, siç dihet tashme.

    Me konkretisht, qe t’i diskutojme fjali per fjali. Ku eshte thyer “vazoja” ?

  9. Post Spleen Says:

    Vazoja s’eshte thyer ne asnje vend, i huaji mbetet i huaji, por hapi behet i natyrshem pas disa kohesh, s’ishte paralelizem i mirefillte por ishte me shume metafore per te shpjeguar natyrshmerine ne raport me ngurtesine.
    Teknikisht me duket mire, pervec ndonje detaji te vogel psh: Ca burra dhe gra shkonin dhe vinin mbi një bulevard të gjatë dhe të trishtë – ne vend te dhe mund te perdorim e – do i jepte me shume muzikalitet fjalise, do e bente me te cliret. Ndjesia qe me krijon here pas here eshte ngerci. Tani s’kam kohe, por pak me vone do te te jap dhe ca shembuj te tjere.

    Vij ne paqe e :D:D:D

  10. alfred.b Says:

    Le shume per te deshiruar si tregim. Perkthimi po ashtu. Duket si dicka amatoriale, e bere me nxitim dhe e djegur.
    Nuk me duket se mbart ndonje mesazh biblik aq sa per ta lartesuar kaq shume. Gjeja tjeter, nuk duhet te krahasosh keta qe kan vdek te rinj me Migjenin. Ben mekat! Te nisesh e te shkruash qekur je i ri sdo te thote me doemos te kesh qene i shenuar si nje njeri prodhimtare gjenial. Do te thote qe ksihte dhuntine e te shkruajturit, sic e kan shume veta te tjere.
    Sa per te bere nje analize letrare si te shkolles se mesme do thoja : Fjalite jane te shkurtera dhe nuk kane asnje valence emotive qe ti ver ne dukje. Kalimi nga nje situate ne tjetren eshte evrtet shume mekanike, ta kam thene dhe njehere o jane shkrimtaret qe zgjedh te perkthesh ose je ti qe nuk perkthen sic duhet. Duket sikur i ha fjalet ose sikur i shton ne tekst. Ose ndryshe duket sikur autori ka qene aq amatorial sa ka harruar nje fjale.
    Tani ty do te duket i bukur perkthimi yt e do me kerkosh te jap ndonje shembull, por une sdo e bej sepse cdo ksuh do e vinte re se i mungon shume tregimit.
    Kjo sdo te thote qe po kritikoj menyren se si e ke perkthyar me doemos por mendoj se duhet te gjesh ndonje pjese te shkruar me me zgjuarsi. Normalisht shkrimateret e zgjuar tashme jane perkthyer te gjithe por mesiguri duhet te kt mbetur ndonje.

    Paqe e Begati per te gjithe.

  11. un Says:

    Alfred,

    Sa here qe kam komentuar perkthimin e dikujt, qortuar apo lavderuar, kam dhene shpjegime te hollesishme deri me nje. Mua s’me prish shume pune qe perkthimi te jete i keq, sinqerisht. Por ajo qe me prish pune eshte se mua nuk me lihet mundesia te mbrohem, dmth te di per çfare jam i qortuar. M’i zgjidh duart dhe pastaj “kacafytemi”. Miqesisht, heee !

    Perkthimi s’me duket i bukur, perkthimi nuk eshte per t’u futur ne kete kategori, i bukur apo i shemtuar. Ka dy gjera : ose ka perkthim, ose s’ka perkthim.

    Une nuk mund te ta zbukuroj tekstin me lajle-lule qe te te pelqeje ty, ai zoteria e ka shkruar, une ta kam sjelle ty ne shqip. Mos me ngarko me detyra qe s’me perkasin. Nuk kam vene gje aty : bashkautore Mikhael dhe un. Ai ka shkruar, une kam perkthyer. Te pelqen s’te pelqen ideja e tij, perkthyesi thjesht shtremberon kapelen dhe ik me duar ne xhepa.
    ______

    @ Post,

    “dhe” ne vend te “e”, eshte thjesht nje menyre leximi. Ka shume mundesi qe une te lexoj me ngadale se ty, me me pika pushimi. Leximi i shpejte, nuk me pelqen. Nese gjen ne nje tekst shume presje, kjo nuk eshte bere se une vdes per presje, porse autori i thote perkthyesit qe o trangull, dua te ma lexosh tekstin me ritmin tim dhe jo si te duash ti. Per kete arsye, lexuesit e shpejte ia mbathin menjehere nga becketti sepse ai te ndalon brenda fjalise nja 7-8 here. Por une si perkthyes nuk kam as te drejte as mundesi qe te sherbej si motor diesel per Beckettin. Ai eshte çfare eshte, dhe ne vetem duhet ta respektojme. Ta urrejme ose ta dashurojme, kjo eshte sipas shijeve te gjithkujt, por RESPEKTIN E KERKON NGA TE GJITHE. Kjo s’eshte pike diskutimi.
    🙂

  12. alfred Says:

    U.N, kam rrespekt per punen qe ben, per pasionin qe ke per perkthimin sepse me duket tejet e veshtire dhe impenjative. Keshtuqe per sa i perket asaj qe ben ke rrepektin tim.
    Une te thashe qe eshte e veshtire te them dicka ne kete rast, duke te thene arsyen e mendimit tim, nderkohe qe arsyeja dhe argumentimi jane perpara syve te te dyve, dhe te tjereve.
    Ti je teper besnik perkthimit e ne kete rast nuk ka dalur dicka e bukur. Une me teper ekam me ate qe e ka shkruajtur te them te drejten, duket si e shkruara me nje fryme, sikur mezi po priste ta mbaronte se shkruajturi.
    Une shume arsye ti thashe, sbesoj te kem lidhur duart por nese do ti lidhesh vete do e kesh shume te veshtire ti zgjidhesh me vone.

    Ndarja jote ne “perkthim” dhe “asnje perkthim” sme pelqen aspak. Keshut eshte me fut bishtin nen shale e me ik me vrap, gje qe ti smund t’ia lejosh vetes sepse je ne nje nivel tjeter, sje me fillestar sic mudn te ishte diksuh tjeter. Kur une te them se fjalite jane te shkrutera dhe pa shume peshe emocionale sic mund te ket fjala “trishtim” e cila ehste e perdorur ne paragrafin e fundit po te them dicka e cila me duket e arsyeshme. Po te marrim si shembull Gogolin, ai ben vertet fjali shume te gjata gje qe i mbush me emocion dhe nuk i le te thata. Pastaj lidhja e casteve me duket paksa e sforcuar.
    Keto jane mendimet e mia e nuk kan si qellim fyerjen e askujt, per me teper te perkthyesit. Mbase pak te perkthimit por deri ne nje fare pike.

    Dhe dicka tjeter. Une kam bere frengjisht per ca kohe e me duket se ata kane vetem “et” per te thene “edhe” e per te thene “e”.

  13. Post Spleen Says:

    Urim jam pjeserisht dakord me ty. Ti e di po aq mire sa une, edhe ndonje tjeter, qe udhet e perkthimit jane te pafundme – duke nisur qe nga “les belles infidèles”, sipas se ciles perkthimet mund te jene ose fjale per fjale ose te bukur, e jo te dyja bashke, ashtu sic kemi degezimin ne perkthime “besnike” dhe “idomatike”. Une personalisht mendoj se kombinimi i te dyjave do ishte me i vlefshem. Kemi shkollen e perkthimit prozaik ashtu sic kemi ate te perifrazimit.
    E nderkohe qe ne tekste standarde shkencore, teknike e gjera te ketij lloji, perkthimi besnik eshte i nevojshem, ne pjese te tjera fusim ne loje edhe shqiperimin, pra dhenien jete ne gjuhen tone.
    Perkthyesi, si bashkepunetor i shkruesit (e jo tradhtar, sic thote Kundera dhe Singer) dhe bashkepunes i lexuesit njekohesisht, duhet te kete nuhatjen e duhur per te luajtur me gjuhen per te dhene nje panorame sa me te qarte.
    Per sa i perket presjeve dhe asaj qe thote autori, ti besoj e di cfare ndodhi para nja dy ose tre vjetesh me perkthimin e “Luftes e Paqes” lindi nje debat i madh ne boten e letrave, e specifikisht ne lemin e perkthimit pasi dy perkthyesit kishin perkthyer “vajtoj” 7 here ne nje paragraf.
    Perkthimi eshte pershtatje me se shumti ne hapesire se sa ne kohe e si nese flasim per veprat letrare (jo filozofine) e profesori yne i perkthimit na thoshte gjithmone, qe ne shume raste ne zhvendosim konceptet ne hapesire e i sjellim te shqiperuara, jo per te tradhetuar shkrimin, por vetem keshtu mund t’a marrim esencen te plote, kur detajet rrethohen nga garnitura e vendit ku jetojme e ne gjuhen e te cilit jemi lindur e rritur.

  14. Post Spleen Says:

    kam fut ca fjale teper aty, hiqini vete nga mendja kur te lexoni 🙂

  15. alfred Says:

    me te heq mendjen.

  16. un Says:

    Nuk me kuptove mire, i nderuar mik. E shoh se eshte e nevojshme te sqaroj ç’eshte nje perkthim e ç’eshte nje jo-perkthim.

    Nje perkthim eshte ai qe ne gjuhen popullore quhet “perkthim i mire”.
    Nje jo-perkthim eshte ai qe ne gjuhen popullore quhet “perkthim i keq”.

    Shembull : ne ç’rast jemi ne, ne perkthim te mire apo te keq, kur ne e lexojme mire e bukur ne shqip, porse perkthyesi i ka dhene liri vetes per te rrasur apo hequr fjale qe autori nuk i ka pasur ndermend ?

    Per ty, jemi ne perkthim te mire, sepse lexohej lehte, ohoho.
    Per mua, jemi ne perkthim te keq, dmth ne mosperkthim, jemi thjesht ne bashkepunim dhe madje ne uzurpim autorsie. Perkthyesi mund t’ia ngjeshe shume mire bashkautoresine vetes dhe sinqerisht s’do te ishte larg te vertetes. Sepse ai ka marre pjese ne rishkrim, me fjale e me mendime qe autori as ne mend s’i kishte. E tere kjo sepse perkthyesi ka nuhatur se çfare kerkon lexuesi.

    Kjo, per mua, i dashur mik, eshte hiç me pak se nje makuteri. Te vjedhesh dike per ta shitur diku. Kjo nuk shkon, dhe 95% e perkthimeve te sotme ne Shqiperi jane vjedhje dhe bastisje dhe plaçkitje autoresh. Ata nuk e dine kete ; disa nuk e dine ne fakt, sepse ca te tjere e dine shume mire ngaqe ua kam thene vete une.

    Kam sjelle aty me siper nje pjese nga Houellebecq. Kam dhene kontekstin, dhe kerkoj qe ndonjeri te me komentoje çfare eshte shkruar aty : çfare do te thote Houellebecqu dhe a ka ndonje fjale mangut apo teper ne kete pasazh.

    Me poshte, do te sjell dhe nje pjese nga Beckett (E Paemertueshmja) dhe do te pyes : çfare djallin ben ky Becketti me keto presje keshtu ?

    Ja pjesa :

    ________

    […] kështu duhet të jetë, është tepër vonë, mbase është tepër vonë, mbase kjo është bërë tashmë, si ta dish këtë, nuk do ta di kurrë, në heshtje nuk dimë, mbase kjo është dera, mbase jam përpara derës, do të më vinte çudi, mbase jam unë, kam qenë unë, nga një anë kam qenë unë, mund të nisem, tërë këtë kohë kam udhëtuar, pa e ditur, jam unë përpara derës, cilës derë, nuk është më një tjetër, çfarë do një derë këtu, këto janë fjalët e fundit, të fundit të vërteta, ose janë mërmërimat, do të jenë mërmërimat, e njoh këtë, jo fare, flasim për mërmërima, për thirrje të largëta, aq kohë që mund të flasim, flasim për to më përpara, flasim për to më pastaj, këto janë gënjeshtra, do të jetë heshtja, por që nuk zgjat, ku dëgjojmë, ku presim, që ajo të thyhet, që zëri ta thyejë, mbase është e vetmja, nuk e di, nuk vlen asgjë, kjo është gjithçka që di, nuk jam unë, kjo është gjithçka që di, nuk është e imja, është e vetmja që të kem pasur, kjo nuk është e vërtetë, duhet të kem pasur atë tjetrën, atë që zgjat, por ajo nuk ka zgjatur, nuk kuptoj, domethënë kuptoj, ajo zgjat gjithmonë, jam aty gjithmonë, e kam lënë veten aty, e pres veten aty, jo, nuk presim aty, nuk dëgjojmë aty, nuk e di, kjo është një ëndërr, mbase është një ëndërr, […]
    _____________

    Urdheroni dhe nje fjali legjendare te Marcel Proust :

    “Nuk ka ndoshta ditë të fëmijërisë sonë që ne t’i kemi jetuar aq plotësisht sa ato që i kemi besuar si të pajetuara, ato që i kemi kaluar me një libër të dashur. Gjithçka që, siç dukej, i mbushte këto ditë për të tjerët, dhe që ne e shmangnim si një pengesë të rëndomtë ndaj një kënaqësie hyjnore : loja për të cilën një shok vinte të na kërkonte në faqen më tërheqëse, bleta apo rrezja e diellit që na detyronin t’i ngrinim sytë nga faqja apo të ndërronim vend, ndonjë micrrim ushqimi që na e kishin sjellë për ta shijuar dhe që ne e linim mënjanë mbi stol, pa e prekur, ndërsa, përsipër kokës sonë, dielli zbehej në qiellin blu, darka për të cilën duhet të hynim brenda dhe ku nuk mendonim gjë tjetër përveçse të ngriheshim për të përfunduar, menjëherë më pas, kapitullin e ndërprerë, e tërë kjo, që leximi do të ishte dashur të na pengonte ta shquanim ndryshe përveçse si bezdisje, e tërë kjo gdhendej përkundrazi nga ky lexim në një kujtim aq të butë (më të çmuar për gjykimin tonë të tanishëm nga ajo ç’lexonim asokohe me aq dashuri) saqë, nëse na ndodh ende sot t’i shfletojmë këta libra të dikurshëm, kjo është thjesht si të vetmit kalendarë që ne të kemi ruajtur nga ditët e shkuara, dhe me shpresën që të shohim të pasqyruar mbi faqet tona shtëpitë dhe pellgjet që nuk ekzistojnë më.

    _____________

    Tani, besoj se gjithkush e ve re se Becketti nuk eshte Prousti, dhe as Prousti nuk eshte Becketti. 95% e perkthyesve dhe perkthimeve shqiptare synojne te sjellin ne shqip nje PRODUKT te perbindshem qe do ta pagezoja :

    Beckroust ose Proustett.

    Kur te shkoje puna ketu qe te gjithe autoret e botes te rrasen ne nje kazan se bashku dhe te na japin nje qull ngjites, aty o tungatjeta, duhet t’ia mbathesh me te katra dhe te mos kapesh me liber me dore. Letersia ka dhene shpirt dhe kemi hyre ne epoken e xhingla-minglizmit, ose katundarçe, kur nje femije hante nje molle tere naze : “kafsho e hidh”.

    Jam i hapur per çdo lloj bisede apo debati ne lidhje me kete. BINDJA ime e patundur eshte kjo :

    LEXUESI SHQIPTAR ESHTE ENDE I TRULLOSUR PER VDEKJE NGA 50 VJET MASAKER LETRARE.

    Per mua, duhet nje permbysje totale e menyres tone te leximit. Duhet futur mire ne koke : LEXUESI NUK ESHTE MBRETI, por eshte AUTORI. Jane idete e autorit ato qe duhet te hapin hulli ne trurin e lexuesit dhe jo lexuesi qe, sa t’i afrohet ideja e autorit, t’ia beje njehere check-inin dhe pastaj te hape traun.

    Shkurt, LEXUESI ESHTE VRIMA E FUNDIT E KAVALLIT. Madje per nje autor qe e respekton veten, lexuesi nuk ekziston fare.

    Tungatjeta.

  17. Alket Bushi Says:

    Shume dakord me un-in ne komentin e fundit! Pjesa e Prustit e mrekullueshme, gjej edhe femijerine time aty, kurse Beket-i duheshe vrare me buke ne goje per ate shkrim, gjithnje nese nuk ka qene thumb kur e ka shkruar. Gjithsesi causa sui…

  18. pse sterio? Says:

    njatjeta juaj.

    heh… p merrem nje cik me kte perifrazimin tent te perkthyesit(megjithse une veten nje poezi kater strofash kam perkthyer) mbi perkthimin korrekt, tupja thoshte(edhe ai nga fregjishtja perkthe se une nuk e gjykoj dot a eshte perkthyes i mire apo jo) : ka perkthim, ka pershtatje, por ka edhe dicka ne mes ketyre te dujave, njefare perkthshtatjeje. per mua perkthyesi eshte si ai rremtari legjendare qe transportonte te vdekurit neper ujrat e thellesive te errta e qe gelonin nga inferet e gjithfar krijesash te erresires qe kerkonin hisen e tyre, e ne fund te rruges ky rremtari kerkonte dy monedha te arta, jo hakun e tij, por hakun e barkes se tij.
    zhvarci ve nje tjeter klasifim nga tendi, ai thote ose ka perkthyes ose ka terxhuman.
    perkthimi korrekt(fjale per flale) sado i levdueshem te jete per besikrine e modestine e vete perkthyesit e shkaterron me shume nje veper sesa ai tjatri, sepse nje fjali e thene ne anglisht psh mbart pervec kuptimit paresor e dytsor e kshu me rradhe edhe nje vlere emocionale, dhe ne perkthimin besnik jo vetem vlera emocionale per edhe kuptimet me te kapshme te fjalise bjerren. Me duket me i ndershem nje perkthyes qe ne vent te nje fjale na jep nje paragraf, e ne vent te nje paragrafi na jep nje llaf, sesa perkthimi fjal per fjal.
    gjithsesi ne gjdo veper ka vend per te dy llojet e abuzimet me te dy stillet e perkthimit jane sakrilegj.
    mbeteshi shendosh e do piqemi prap. sinqerisht un.

  19. un Says:

    @ Post,

    E dashur, shiko ta zgjas dhe pak mendimin tim : mbase nuk e di por une kam lexuar dikur nje shkrim, nje artikull te botuar ne nje reviste te madhe letrare franceze (nuk e mbaj mend mire emrin e revistes, megjithese artikullin duhet ta kem te fotokopjuar diku), pra nje shkrim qe komentonte ne 30 faqe fjalen “pra” te Faulkner dhe fjalen “sepse” te Beckettit (ose e anasjellta, s’e mbaj mend mire). Ideja ishte :

    Kur Faulkner shkruan “pra” ne romanet e tij, çfare nenkupton ai ?
    Po Beckett me “sepse”-ne” e tij ?

    Ta kam fjalen ketu : po te kishin rene ne ndonje perkthyes shqiptar nga keta te 95 perqindshit, as qe do ta kishim vene re kete. Sepse ai do te thoshte : ou, si shume shpesh na thote ky “pra”, na merziti. Pa dale t’ia shkurtoj pak. Dhe keshtu kemi humbjen e nje veçorie kapitale te autorit.

    E njejta gje me Lufta dhe Paqja. Nuk kam degjuar gje per kete “debat”. Por nqs Tolstoi ka shkruar ne origjinal 7 here fjalen “vajtoj” ne nje paragraf, atehere perkthyesi duhet ta sjelle plot 7 here kete fjale, pa asnje ndryshim. Sepse duket qarte se ka diçka aty, dhe duhet vrare mendja perse e perdor Tolstoi kaq shpesh. Por jo te marresh nismen tende te guximshme qe ta shkurtosh e ta bej njehere vajtoj e njehere qau, e njehere bertiti, e njehere pelliti.

    Sepse shiko çfare ndodh : Houellebecq ka dy ndajfolje qe i ka shume per zemer : une si perkthyes i tij e kam kapur dhe ia kam vene madje ne dukje : ju perdorni shpesh ndajfoljen “lehtesisht” dhe “relativisht”. Gjithashtu dhe ndajfoljen “fundja”.

    Tani imagjino tre studiues europiane, nje francez, nje suedez dhe nje shqiptar qe diskutojne mbi Houellebecq ne nje konference. Francezi thote keshtu keshtu per keto ndajfolje, perse e ku.

    Kurse shqiptari, qe do te kete lexuar ndonje perkthim “95%”, fryn syte dhe thote : ou ? as qe e kam vene re ! Po normal qe nuk e ka vene re sepse perkthyesi i ka hyre me sepate tekstit dhe ka dashur te lulezoje tekstin e tjeterkujt. Ai miku e thote shtate here fjalen “lehtesisht”, ndersa ne ia kepusim me mendjen tone : oh, na merziti ky. Mendoni ju se Houellebecqu nuk di ndajfolje tjeter ne vend te “lehtesisht” ? Di sa te haje djalli. Por ja qe aty do te kapet ai, me ate do te ngelet ne trurin e lexuesit.

    Prandaj nismat heroike te perkthyesve tane duhen asgjesuar qe ne rrenje, dhe iu duhet bere e qarte se ata NUK JANE ASKUSHI PERBALLE AUTORIT. Nuk iu ka vene per detyre askush qe te zbukurojne apo pershtasin nje tekst.

    Nje shembull nga pervoja : po perktheja nje liber dhe shoh fjalen “clé à molettes”. Eshte çelesi anglez ne shqip. Mirepo, duke qene se kjo “anglez” me nderhynte pak skiç ne kontekstin e dhene, atehere me eshte dashur t’i kerkoj leje autorit : a te vendos çeles anglez, apo jo ? A ju prish pune qe futet nje fjale “anglez” qe mund te bjere ndesh me nje fjale tjeter ne kontekst ? Dhe pergjigja ishte se isha i lire, dhe se nuk shihte kundershtim. OK, shume bukur.

    Kjo eshte kur e ben punen me ndergjegje. Librin nuk e kam shkruar une, e ka shkruar tjeterkush. Dhe ky i fundit ka çdo te drejte mbi te.

    ________

    @ Alket,

    Becketti, ne romanin e trete te trilogjise, eshte krejt jashte orbite. Ne dy te paret, edhe lexohet, edhe mund te shquash diçka. Por ne te tretin, ai eshte krejt i fandaksur. Ka shume mundesi qe ta kete shkruar per ASNJERI. Libri eshte i mbushur me nenkuptime, aluzione, simbole qe duhet te kesh ne koke gjysmen e bibliotekes se botes per ta marre vesh. Cfare duhet te beje perkthyesi ne kete rast ?

    E kam porosi nga disa perkthyes te medhenj franceze dhe qe eshte norme ne sferat e larta te perkthimit :

    NJE FJALI E PAQARTE NE ORIGJINAL DUHET TE SILLET NE MENYRE TE PAQARTE NE PERKTHIM.

    Nuk eshte detyra e perkthyesit qe te interpretoje duke zgjedhur nje variant dhe perjashtuar te tjeret. Ai thjesht percjell paqartesine e fjalise. I takon lexuesit pastaj te beje hulumtime, kerkime, neper biblioteka dhe internetra per te kapur kuptimin e fjalise. Perkthyesi e ka bere punen e vet. Turbullimin e origjinalit e ka sjelle ne turbullim shqiptar. Po aq i shushatur sa ç’ngelet francezi para tekstit origjinal, aq i shushatur duhet te ngelet dhe lexuesi shqiptar para perkthimit.

    Keto jane abc-ja e rregullave te perkthimit. Flas per perkthime autoresh te veshtire, sepse per xhingla-mingla romanesh roze, ato m’i sillni se i sajoj une si te me teket mua, madje fus dhe historite e mia ne to, pa kurrfare frike.

  20. Alket Bushi Says:

    Ne lidhje me perkthyesit une jam si nje peshk me goje hapur, meqe nuk njoh mire asnje gjuhe te huaj, keshtuqe as i kritikoj as i lavderoj dot ata, e shumta mund te mos me pelqeje zgjedhja e fjales ne shqip, ne vetvete, pa ditur fare c’ka bere autori ne origjinal. Beket-i eshte i jashtezakonshem, per mua mjafton qe nje autor te kete bere qofte edhe nje veper te madhe (te pakten sipas meje) per ta konsideruar te madh, le te kete bere edhe njeqind vepra te tjera pa vlere. Kjo eshte si puna e nje rekordmeni ne atletike, e vleresojme se ka thyer rekordin, le te kete dale i fundit ne gare gjithe heret e tjera. Gjithsesi hermetizmi ne art eshte jashte shijeve te mija; artisti eshte nje gjeni i komunikimit. Artistet hermetike kam qejf t’i konsideroj vetem si artiste te vetvetes, kane gjithe te drejten te bejne edhe auditorin e artit te tyre. Kete e them vetem si mendim timin, pa deshiruar aspak te imponohem. Ky Beket-i, me sa di, ka qene sekretar i Xhojsit dhe, po fantazoj, ai do e kete “infektuar” me kete fandaksjen qe thua ti, ngaqe Xhojsi konsiderohet edhe si “shkrimtari i shkrimtareve”.

  21. un Says:

    Plotesisht e vertete. Becketti ka qene sekretar i tij dhe madje Joyce donte t’i ngecte te bijen Beckettit, por ky “fyyyyyit” menjane. Megjithate, Beckett ka qene goxha i ndikuar nga Joyce. Joyce ka shkruar mbase vepren me te çmendur ne historine e letersise “Finnegan’s wake”. Plotesisht i palexueshem. Nje mish-mash gjuhe anglishte dhe kelte, me qindra aluzione te pamundura per zberthim, shkurt, eshte roman qe, te pakten per shqipen si gjuhe relativisht e levruar shume vone, nuk ben fare. Jam orvatur ne frengjisht, e njejta histori. Nuk ben. Aty ka folur vete me vete, apo me zotin, nuk di gje une.

    Becketti eshte mbase nobelisti me enigmatik. Jo se nuk kuptohet, por eshte gjigand dhe duhet te jesh vertet mi bibliotekash per te hyre tek ai.

    Nje anekdote te vogel : ka shkuar tjetri per t’i bere nje interviste dhe kane kaluar plot dy ore pa e çelur gojen fare. Ne ç’permasa jemi ketu ? Galaksi me vete.

    Gjithsesi, kater romanet qe jane ne shqip, MUND (shpresoj te pakten) te hapin njefare hullie per tek ai. “Udhetim i mbyllur” eshte relativisht i lehte ne lexim, edhe pse ka shume nenkuptime qe duhen zbuluar. Ndersa trilogjia e tij eshte mjaft e rende ne lexim, sidomos romani i trete. I dyti (malone vdes) eshte me i lehti dhe me zbavitesi. I pari (molloy) eshte guri themeltar i vepres se tij, sipas specialisteve. Lexohet deri-diku mire, por sidomos ngadale. Nuk vrapohet me Beckettin nen sqetull. Po te kisha perballe ndonje qe e ka lexuar mire, mund te nderroja mendime per ndonje pasazh te turbullt. Ne modesti te plote.
    ____

    @ pse sterjo,
    Je i mirepritur gjithmone. Mund te mos jem dakort me ndonje mendim tendin, te Tupjes apo Shvarcit, por sidoqofte ju kuptoj shume mire. Madje mendoj se Tupja dhe Shvarci duhen respektuar secili ne veçorine e vet, perkthimi eshte nje nen-oqean mundesish. Thjesht duhet te biem dakort mbi ate qe s’duhet bere. Ndersa per ate qe duhet bere, ketu eshte Babiloni e gjalle.

  22. Alket Bushi Says:

    (Shpresoj ta kem mbajtur mend sakte.) Jane per te mos u respektuar ata shkrimtare qe zoterojne aftesine e paradoksit logjik, i cili duhet kuptuar sikur shkrimtari thote: “pra, o lexues gomar, kjo eshte per mua, jo per ty!”, gje qe i duhet kthyer pergjigje keshtu: “o shkrimtar gomar, po per ke e ke shkruar pra?” (Musteqja)

  23. Alket Bushi Says:

    Kjo e mesipermja “thyen ne mes” sidomos gjenialitetin e Oscar Wilde, mjeshtrit te paradokseve. Madje nuk eshte cudi qe Musteqja te jete irrituar nga shkrimet e Wilde kur ka shkruar kete. Ne realitet nuk ka paradokse, vetem arsyeja i nxjerr ato, por arsyeja nuk eshte natyra, natyra eshte ne rregull me veten.

  24. un Says:

    Jo, Alket. Becketti shkruan ashtu sepse ka nje filozofi te tere nga prapa : dhe kjo filozofi eshte : “nuk sherben per asgje qe te flasesh sepse çfaredo qe te themi, ne nuk do ta dime kurre kush jemi dhe perse jemi”. Dhe se me t’u ndezur motori i fjaleve, ne jemi te projektuar per te llomotitur papushim. Ka shume fjali te tilla tek Becketti : “nuk mund te flas, por nuk mund te mos flas, atehere do te flas”. Ose “nuk mund te vazhdoj me tej, por nuk mund te mos vazhdoj, atehere duhet vazhduar”. Ne fakt, jeta per te ishte si nje goditje e pare qe i jepet nje saçmeje (me fjalet e mia) dhe qe nuk ndalet me kurre. Problemi eshte se vetevrasja nuk eshte aspak nje ndihme. (Becketti nuk ka vrare veten, ka vdekur 83 vjeç ne nje azil pleqsh, ne pleqeri qete-qete).

    Tek romani i trete ka nje shprehje te fandaksur qe duhet vrare mendja me vite, mbase. Flet e flet, dhe ne nje çast, shkruan : “Enfoncé le cul de cochon d’Antoine”.

    Ky Antoine, nuk dihet gje kush eshte, nuk ben pjese ne liber. A eshte nje shenjtor ? A eshte ndonje personazh qe ai e mbart nga nje roman tjeter ketu, a eshte ndonje qe i eshte fanepsur keshtu, nuk dihet. Por ne shqip : “E shpartalluar bythedosa e Antoine”. Kur ta shohesh ne liber, ti zgurdullon syte sepse ska asnje lidhje. Te pakten lidhje te dukshme. C’ti behet kesaj fjalie ? Nga ta kapim ?

    Mirepo, po qe se do te vrasim pak mendjen dhe t’iu futemi interpretimeve (qe mbase jane krejt te pasakta, kjo eshte bukuria e Beckettit : ai eshte miniere debati), do te shohim se ai eshte duke folur pak me lart per fjalet qe burojne vetvetiu nga goja. Por, shiko ç’permbysje ndodh :

    Per Beckettin, goja eshte vendi nga hame buke, dhe anusi eshte nga ky kryejme jashteqitjen. Po fjalet atehere qe na dalin nga goja, nga na hyjne ? Dhe ketu, nje mundesi qe shquhet lehte nga teksti eshte se fjalet ne fakt na hyjne nga anusi, fryhemi me to dhe pastaj i nxjerrim nga goja. Ne kete kontekst duhet pare dhe ky “shpartallimi i bythedoses” se Antoine, qe kushedi kush djallin ka qene.

    Ka plot gjera te tilla. Nganjehere, me ca aluzione te çuditshme, ai le te nenkuptoje ngjashmerine mes lendes fekale dhe trurit (ngjyra gri). Ose kur perdor nje emer papagalli “cacatois” ne frengjisht (lloj papagalli), dhe qe lexohet gjithashtu si caca-toi, aluzion i drejtperdrejte i lendes fekale.

    Te tilla pasazhe gelojne ne romanin e trete. Nuk di nga t’ia nisesh. Perkthyesi, ne perkthime autoresh te veshtire, ESHTE THJESHT NJE PERCJELLES DERI TEK DERA E AUTORIT. Pastaj, me andej, lexuesi te ece vete. Perkthyesi thjesht sa terheq vemendjen : ki kujdes, ke te besh me nje perbindesh, une s’te ndihmoj dot, se me ha dhe mua, keshtu qe ec mik, vetem, gjej ndonje arme diku dhe çaj rrethimin.

    Dua te them se te jesh LEXUES eshte nje zanat i vertete dhe do mjeshtrine e vet. Ne mendojme se thjesht te dish te mbledhesh germa dhe je lexues. Jo, duhet vertet specializim ne kete pune, si ne kohe te partise, duhet te jesh me kategori te shtate.

    OK, falemnderit per keto shkembime, mora vertet kenaqesi, mbase dhe ju merzita por s’prish pune, neser eshte dite e re.

  25. Post Spleen Says:

    Ketu s’ka te drejte e te gabuar. Une s’i them njeriu se eshte perkthim i keq nese perkthimi eshte i lexueshem dhe korrekt. A le per te deshiruar sjellja ne shqip, edhe mundet. Ka tekste te cilat i pershtaten me shume nje perkthyesi ose ai u pershtatet me mire ne perkthim, ka dhe te tjere qe i pershtaten ose u pershtatet me pak. E thjeshte.
    Per sa i perket shkrimtarit, per shkrimtarin lexuesi s’ekziston, s’ka pse te ekzistoje.
    Per sa i perket perkthyesit, per perkthyesin ekziston shkrimtari, ekziston edhe lexuesi.
    Te pjesa e Beckett, per shembull, une mendoj se Urimi i ka bere nder Beckett me perkthimin, jo se Beckett do t’ia dije qe andej pertej ose dhe ne do ishte ketej, por ne qe e lexojme, dhe sigurisht perkthyesi s’e ka perkthyer vec per qejf te tij se ndryshe s’do merrte mundimin ta ndante me ne a te tjere, mund ta themi nje gje te tille e misioni i perkthyesit ne kete rast eshte i plote.
    Kur diskutojme per perkthimin, diskutojme duke u ulur kembekryq ne tabanin e korrektesise, prej kendej e tutje mund te flasim pa fund, e prandaj me lart thashe qe udhet e perkthimit jane te pafundme, e jo ne sensin qe perkthyesi mund te interpretoje e beje lajle lujle, por varet shume nga konteksti e permbajtja e materialit qe perkthehet.
    Duhet te bejme kompromis mbi gurin e themelit te perkthimit, e pastaj do kishte plot per t’u diskutuar.
    Me vone do flas dhe per Beckett-in.
    Alket, ato qe thote musteqja jo gjithnje jane standardi mates i vertetesise.
    Ne mund t’i themi Joyce-it: Per ke e ke shkruaj “Finnegan’s wake” o shkrimtar gomar.
    E Joyce do te te pergjigjet: Se je kerriç ti e pretendon te lexosh “Finnegan’s wake” pa lexuar me pare “Dubliners” s’ta kam fajin une. (ky eshte nje shembull se Finnegan’s wake” s’ka arrit njeri ne bote ta deshifroje deri me sot. Mbase Joyce ka pasur ndonje vizion dhe ne jemi ende mbrapa, o mbase mendonte se ia lejonte vetes te tallej me njerezine, se humori anglez s’eshte gjithmone shume i thjeshte per t’u marre vesh.

  26. Alket Bushi Says:

    Perfundimisht une nuk i honeps dot hermetiket dhe ata qe e tregojne realitetin deri ne neveri, Emil Zola-ne pershembull, megjithese jam aq relativist ende sa per te pranuar madheshtine e nje artisti ne udhen e vet edhe kur ajo udhe me duket jashte pelqimit apo kapacitetit tim kuptues. Nese koncepti i “se bukures” eshte nje imagjinate njerezore, atehere edhe koncepti i “se shemtuares” eshte tille. Ne duam shendetin, harmonine e instikteve. Cdo degjenerim, ngaterrim instiktesh, eshte semundje, degjenerim, dekadence, ves. Beket eshte padyshim dekadent dhe ne kete kuptim, si musteqeist kam gjithe te drejten ta shoh prej siper, duke qene kurioz gjithsesi per dekadentizmin e tij, pa patur fare frike se mund te semurem po u perfshiva ne deshiren per te kuptuar diçka perçartjet e tij. Qe fekalet kane te njejten ngjyre me trurin me ben per te qeshur pershembull, me duket sorollatje ne nje bote paralelizmash qe vlejne vetem per micklime te imagjinates dhe nuk i sherbejne aspak realitetit. Njeriu eshte mendim, pra nje krijese abstrakte, trupi eshte vetem “mjeti”, “makina” ku behet e mundur ekzistenca e asaj vetedijeje abstrakte qe jemi vete ne.
    Post Spleen, shenjat e kuptimit ndernjerezor jane marreveshje. Merret vesh qe ato nuk jane percjelles absolute te kuptimeve apo ndjesive, mandje shpesh ato me shume pengojne, sepse gjuha, si shpikje, i perket epokes rudimentare te zhvillimit te intelektit njerezor. Pastaj gjuha ka pergjithesisht fjale vetem per gjendjet ekstreme te njeriut, jo per ato te ndermjetmet, e nderkohe shumica e kohes se jetes sone kalon neper gjendje jo ekstreme, as dhimbja e as kenaqesia nuk jane rregulli ne jeten tone, ato jane perjashtime. Nese ta zeme Xhojsi ka perjetuar me veten nje gjendje shpirterore apo ka kuptuar diçka qe askush me pare nuk e ka kuptuar, kur eshte ulur te shkruaje duhet te kishte (nuk them se nuk e ka bere) bere perpjekjen me gjithe mundesite e tija qe me shnjat-fjale qe ka ne dore te beje te mundur percjelljen e asaj ndjesie apo kuptimi tek te tjeret, merret vesh, tek te tjeret qe kane aftesi te medha ne kuptimin e atyre shenjave. Nese askush nuk e kupton, apo te pakten nuk e bind veten qe e ka kuptuar, atehere mbeten dy mundesi: ose ka shkuar me intelektin e tij ne shkretetirat ende te pashkelura te intelektit, ose eshte thjesht nje idiot qe meqenese per disa vjet eshte sterholluar ne mjeshterine e te shprehurit, arrin te vere ne pozite te veshtire dhe te mos mundemi ta anashkalojme lehte idiotesine e tij. Nuk jam ai qe mund te zgjedh midis ketyre te dyjave ne lidhje me Xhojsin. Une dua kthjellesine, per mua nje shkrim duhet te rrjedhe si uje burimi, pavaresisht se ne cfare abstraksioni mendor e ka cuar veten autori, ai duhet te perpiqet te komunikoje. Nese eshte mjaft mendjemadh sa te mos e honepse deshiren per te komunikuar, atehere i bie qe edhe ne lexuesit te jemi aq “mendjemedhenj” sa per te mos shpenzuar kohe per te lexuar nje shkrim ku autori i saj as e merr mundimin t’i nenshtrohet teknikave te te komunikuarit, por “masturbohet” dhe deliron ne vetmine e tij.
    Ne lidhje me Musteqen: Ai nuk eshte kriteri i se vertetes, sepse se vertetes, duke qene femer, siç thoshin romaket, nuk i nxirret kurre fundi. Ajo qe mund behet dhe behet ne lidhje me kete eshte vetem çeshtje force, pra del dikush qe i imponohet botes me egon e tij, me te vertetat e tij. Po keshtu edhe koncepti i famshem i lirise s’eshte veçse çeshtje force, je i lire aq sa force ke. I mbetem besnik mendimit te Musteqes qe citova ne komentin me siper: shpirtrat e shpelare, te paqarte dhe konfuze jane poshte nesh. Ata thjesht jane shpirtera te dobet qe refuzojne te pranojne tragjedine, sepse nuk munden ta perballojne, dhe fshihen ne mjergull.

  27. pse sterio? Says:

    ej po kush eshte ky musteqja se u dukkerka interesant?

  28. un Says:

    Po Celo Picari more, kush te jete tjeter ? S’e sheh ti qe edhe pak e do kapim hanxharet me nje pale musteqe ?

    Bej shaka, sigurisht. Duhet te jete Nietzsche (ose Ni-e-të-zë-cë-hë, siç i thote humoristi freng Laurent Gerra).

    Post, mezi po pres te na ligjerosh caze per Beckon. Tere sy e veshe. 😀

    Ndersa per Alketin : nese ka nje motiv per te lexuar Beckettin, do te mundohem te ta jap une : ti nuk e di kurre se çfare ka rreshti tjeter. 200 faqe liber nga befasia ne befasi, nga buzagazi ne buzagaz, dhe nga tundja e kokes ne tundje koke. (Po ç’derr trush duhet te kete pasur ky Becketti, ku ia zinte gjithe keto fjale qe s’po di ku do te dale…).

  29. Post Spleen Says:

    Alket Bushi (meqe me je drejtuar me emer e mbiemer), te fjalia e fundit, ku permend vizionet e Joyce dhe humorin anglez, isha duke bere shaka, tip humor anglez :D.

  30. alfed.b Says:

    Qenkeni ne punime e siper ktu e une skma pasur kohe me u ndjek. Tani eshte vone, s’i lexoj dot te gjitha komentet.
    UN – kometin tend e lexova e sme duket se e ke kuptuar as ti se cdoja te thoja dhe, per me teper ke dalur ne tjeter rruge te cilen sta sygjerova une e as te pyeta per te. Gjtihsesi pune te mbare se nuk dua ta zgjas me teper.

  31. Alket Bushi Says:

    E vertete Post Spleen qe duhet te bejme edhe shaka, edhe humor te holle, por jo gjithmone. Nje mik i imi me thoshte gjithnje me ngulm qe “serioziteti ka marre fund me Sartrin” e une dua me gjithe shpirt t’i vertetoj te kunderten…

    Nje anglez qe po flinte ne nje hotel i bie ziles qe lajmeronte kamarierin. Pas pak vjen kamarieri:
    – Cfare deshironi, zoteri?
    – Desha nje gote uje.
    – Si urdheroni!
    Nuk vonon dhe kamarieri i sjell zoterise goten e ujit. Me te zbritur poshte bie prape zilja, kamarieri ngjitet dhe zoteria kerkon serish nje gote uje. Kjo pune perseritet gjashte here rradhazi. Kur therritet per here te shate kamarieri nuk duron dot me dhe i thote zoterise:
    – Me falni zoteri, po perse ju duhet gjithe keto gota me uje?
    – Ka rene zjarr ne dhomen time…

  32. Monex Investigation Says:

    Ne lidhje me grabitjen e tokave te bashkesive fshatare vendese me shume interes eshte nje mbishkrim i shek. Marredheniet e reja agrare te vendosura ne Iliri gjate sundimit romak e keqesuan shume gjendjen sidomos te asaj pjese te fshataresise ilire qe i ishin grabitur tokat.

  33. Moon Lady Says:

    I disati perkthim qe lexoj prej jush dhe qe me pelqen shume. Urime! 😉

  34. Moon Lady Says:

    Sa me shijoj gjthe ky debati juaj rreth perkthimit te tregimit, nuk me shijoj vete Mikhaeli… ;))

  35. ehe... Says:

    Shume falemnderit nga ana juaj, Moon Lady. Ne fakt, tani qe po e shoh, ve re se paskemi bere goxha debat, dhe se paskam folur gjere e gjate mbi keto gjerat e perkthimit. Paska material per nje studim te mire, sigurisht duke e zgjeruar me gjera e me shembuj te tjere.

    Por ajo qe dua te ve ne dukje, eshte se paska qene nje kohe ku njerezit qe kalonin ketej kishin njefare vullneti apo, ne rastin e disave, njefare zelli per te diskutuar.

    Dhe e fundit, ka nja tre-kater dite qe kjo faqe me hapet me shume veshtiresi, madje fare. Ka ndonje problem apo kjo maqineria ime s’i ha akulloret e Tiranes ?

    Pershendetje Zonje e Henes, dhe gjithe te tjeret.

  36. keshilluesi Says:

    pershendetje!
    ky esthe nje blog qe une e lexxoj rregullisht prej kohes kur zbulova blogosferen shqiptare!
    ka kaluar goxha kohe qe at’here dhe mendoja nese, mirembajtesve, u ka shkuar ndonjehere ne mendje qe te ndryshonin sado pak paraqitjen e jashtme te faqes, duke i ndryshuar per shembull “theme-ne”; eshte nje pune e thjeshte disa minuteshe me wordpress-in, aq me teper qe eshte falas!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: