Aleksis Zorba

by

 


nga Daniela Nazarko

Sapo mbarova së rilexuari Aleksis Zorba, të Niko Kazanxaqis, një shkrimtar i madh grek, ndoshta nga më të mëdhenjtë e letërsisë botërore. Nëse herën e parë që e lexova, më pëlqeu aq shumë sa që ua këshilloja vazhdimisht njerëzve me të cilët bisedoja, kësaj radhe nga kënaqësia e leximit më vinte deri keq ta mbaroja. Prandaj nuk habitem pse është një ndër librat më të kërkuar nga ata që nuk botohen më në Itali, nga çmë thanë, e nuk arrij të kuptoj si është e mundur që të përjashtohet një perlë e tillë. Nejse, për fat ekzistojnë pushimet dhe libraritë e vogla në rrugët e Tiranës. Në njërën prej tyre gjeta Zorbën pranverën e shkuar.

Për të folur për një personazh si Zorba duhen disa orë muhabet, akoma më mirë duhet një tavolinë, një shishe verë dhe një mik i mirë, atëherë po biseda shtrohet bukur. Sepse të flasësh për njeriun nuk është e lehtë, dhe Zorba del nga faqet e librit me tërë prepotencën e natyrës së tij njerëzore duke bërë të pamundur ta harrosh atë. Mësimet e jetës që dhuron me gjestet, fjalët, tingullin e sandurit ose vallen e tij janë unike dhe të paharrueshme. Ky shpirt i madh dhe brutal, akoma i pandarë nga toka mëmë të rrëmben.

Stili i autorit është prozë poetike që kurrë nuk lodh e aq më pak të mërzisë. Do të lexohej me një frymë po të mos kishte kaq shumë pikënisje reflektimi. Nga faqet e librit shfaqen personazhet, njerëzit, jeta në fshatrat greke, madje edhe aromat, e lexuesit i duket sikur merr pjesë në atë jetë, është i zhytur në të.

Trama është pak a shumë kjo: Një shkrimtar i ri anglez trashëgon një minierë jashtë përdorimit në një ishull grek. Gjatë udhëtimit drejt saj njeh Zorbën, një plak plot jetë dhe i dashuruar pas saj. Sa më shumë i riu i njeh karakterin plakut aq më shumë mbetet i magjepsur prej tij, pra vendos ta punësojë e ta marrë me vete. Kur arrijnë në ishull, Zorba vardiset pas Ortansës, një ish-balerinë franceze, e cila jeton në kujtimet e së shkuarës, ndërsa i riu ndjehet i tërhequr nga një vejushë e dëshiruar nga tërë burrat e fshatit. Për të rivënë në punë minierën Zorba studion një plan sa gjenial aq edhe absurd, e shkon në qytet për të blerë materialet e duhura. Një herë aty, harxhon tërë paratë që shkrimtari i dha në një aventurë, ndërkohë që Ortansa e pret, e bindur që ai do të martohet me të. Ndërkohë në fshat shpërndahet zëri që shkrimtari ka qënë pritur nga vejusha në shtëpinë e saj. Një djalë i ri, i dashuruar pas saj, për këtë arsye vret veten. Ky fakt vendos vdekjen e gruas nga dora e babait të djaloshit. Zorba, tashmë rikthyer në fshat, martohet i shtyrë nga mëshira me Ortansën, me një ceremoni simbolike. Lumturia e gruas zgjat pak, pasi vdes menjëherë pas martesës, në krahët e plakut. Projekti për të rivënë në punë minierën dështon bujshëm, por rrënimi financiar nuk prek optimizmin e Zorbës, i cili ka kapur tashmë edhe karakterin e mbyllur të shkrimtarit anglez. Simbol i këtij optimizmi është vallja çlirimtare e dy burrave e cila celebron dhe kapërcen dhimbjen në vetëdijen që jeta duhet të vazhdojë dhe duhet jetuar. Më pas rrugët e dy burrave ndahen dhe i vetmi kontakt mbeten letrat që gjatë viteve shkrimtari merr nga vendet e shumta ku Zorba përfundon si Rumania, Serbia etj.

Edhe pse larg, gjithmonë shkrimtari do dëgjojë brenda vetes thirrjen e plakut por nuk do ketë kurrë kurajon e duhur për të bërë çka shpirti, thelbi i vetë jetës i thotë, duke shkuar pas zërit të logjikës. Derisa arrin letra e fundit, kësaj radhe nga mësuesi i fshatit ku Zorba jetonte në Shkup, i cili e lajmëron për vdekjen e plakut dhe i kalon mesazhin e tij të fundit bashkë me pasurinë e vetme materiale: sundurin.

I thellë është ndikimi i këtij romani në mendjen dhe shpirtin e lexuesit, sepse është vështirë të gjendet një shpirt më i madh dhe një zë më i lirë se ai i Aleksis Zorba në tërë letërsinë botërore.

Raporti ynë me botën që na rrethon, me vetveten, me komplekset tona, frikën, moralin, bindjet fetare dhe shumë e shumë të tjera janë pjesë e përmasës filozofike që Kazanxaqis i jep lexuesit. Në varrin e autorit, në ishullin e Kretës, është një epitaf i cili përmban denjësisht mesazhin e veprës së tij: Nuk kam frikë nga asgjë. Nuk shpresoj në asgjë. Jam i lirë.

Advertisements

Tags: , , , , ,

49 Responses to “Aleksis Zorba”

  1. Tweets that mention Aleksis Zorba « Tirana Calling -- Topsy.com Says:

    […] This post was mentioned on Twitter by Darien Levani, Tirana Calling. Tirana Calling said: Aleksis Zorba: nga Daniela Nazarko   Sapo mbarova së rilexuari Aleksis Zorba, të Niko Kazanxaqis, një sh… http://bit.ly/geFZJT #shqip […]

  2. El_Perro Says:

    Kam par shume pak filmin me Anthony Quinn dhe Irene Papas! Shume interesant.
    Me gjithe kete shpjegim te Danielës them ta lexoj dhe librin, e shkarkova ne anglisht po gjithsesi do te doja ta kisha edhe shqip per te pare perkthimin.
    Thua do ta gjej ne ndonje nga librarite tona te varfera, apo duhet te shikoj tek librat e trotuareve?

  3. loer kume Says:

    alexis zorba mund ta gjesh ne cdo librari serioze dhe luksoze, dhe ne cdo librari rrjepacuke. esht eliber me shume ribotime. alexis zorba eshte nje nga librat me te medhenj te shkruar dhe kazanxaqis nuk eshte shkrimtar dosido, lokalist dhe minimalist. ja ta perkthej pak kush eshte kaanxaqis.
    camus, mori nobelin per vetem nje vote plus ndaj kazanxaqis. per kete camus deklaroi se nuk e meritoja kurre para titanit.
    zorba esht efilmi i famshem qe e ke permendur me siper.
    tjeter, te kujtohet pakez tundimi i fundit i krishtit? the last temptation of christ? willem defoe, regjizor scorcese?
    gjeje pak kush e a shkruar? gjeje pak kush e ka denigruar autorin/ as me shume as me pak po tere kardinalet me soj e sorrollop kudo qe ndodheshin. vatikani e mallkoi librin.
    sot e kesaj dite kazanxaqis eshte i varrosur ne maje te kodres ne iraklion ne krete, ne toke jo te shenjte. ishte i mallkuar. 🙂

  4. El_Perro Says:

    Nje moment po e ngaterroja me Nikos Kavadhias, Marabù-në e famshem 🙂
    Filmin fatkeqesisht nuk e kam pare por, megjithe librin do te jete ne listen time! Jam krenar qe jam pjestar i forumit!

  5. dorinaB Says:

    erdhi Zorba 😀

  6. ehe... Says:

    Do ta zhgenjej pak kete loerin se e ka kapur çike me ngut kete punen e ketij kazanxiqisit. Le te themi menjehere se letersia ballkanike me duket goxha e merzitshme. Kadare, Andriçi, Kazanxiqis apo ndonje tjater, mua me duken se nuk kane fuqi te dalin jashte kornizave ballkanike.

    Pse nuk me pelqejne ?

    E para e punes, historite e tyre me duken te merzitshme per vdekje. Te lexosh ca romane te Kadarese, i bie sikur je duke studiuar ndonje teze universitare, me argumente pro, pastaj kunder dhe ne fund ia fut nje as mish as peshk. Me nje fjale, teper teper moralizuese, argumentuese, didaktike, shkurt, siç thote frengu : trop chiant.

    – E dyta, persa i perket stilit : e habitshme por tek shkrimtaret ballkanike nuk gjej dot fjali te holla, te kaferdisura mire, ku ideja te mos bjere ne sy menjehere, gati te me haje e gelltise, por te dale me teper si morfine qe te mpin trupin ngadale, nga gishtat e kembes tek ato te dores. Shkrimtaret ballkanike, ne shumicen e rasteve me duken teper te pagdhendur, dmth pa nje rafinim qe per mua eshte i domosdoshem ne letersi. Te mos flasim per ironine qe ballkanasit e kane plumb te rende, qe s’ngjan fare me ironi por me ndonje shaka te trashe qe s’ben te qeshe askush, shkurt fjala : klishe, demode.

    Kam lexuar dikur diçka nga Darien Levani. Pavaresisht se kisha diçka per t’i “qortuar” (por s’ia kam thene asnjehere), kam vene re se dallonte nga letersia e zakonshme ballkanike dhe kishte ca tipare te reja, te ngjashme me nje brez te ri shkrimtaresh amerikane apo franceze. Kjo este arsyeja qe jam shprehur se ky shkrimtar i ri eshte premtues dhe tani i ngelet atij t’i hyje kesaj rruge. Nuk ka rendesi nese behet apo jo i njohur, rendesi ka qe nuk shkruan alla ballkanikçe.

    Zorben nuk e kam lexuar, as pare si film. Filmat e hershem greke, filmat e sotem serbe, me duken si filma turq te Anadollit, nuk e di pse. Ca intriga e ca batuta qe s’me bejne per te qeshur fare, shto ketu qe muzika ballkanike nuk me duket kushedi çfare, me nje fjale, me duket se jam pare “henejashte” me keta ballkanasit.

    Por hej, çuna dhe goca, edhe une jam lindur ne Ballkan, kam dhe une ca tipare ballkanike, sidomos formen e kokes, por puna eshte se ne çeshtje letersie dhe kulture, Ballkani nuk me tundon fare.

    Persa i perket Camus, edhe ky, nganjehere ka ca shkrime qe ta lodhin koken me filozofira. Ka romane te bukur, por ka dhe shume moral ne to. Une e di shume mire pse shkruante keshtu, por gjithsesi, nganjehere eshte i merzitshem. Nejse, nuku eshte vendi ketu per Camus. Po flasim per Zorben. Nje shkrimtar ka nxjerre greqia dhe nuk nxjerr me sot e perjete : Homer Qorrin. Ky po, te tjeret jane per te zbukuruar raftet.

  7. dorinaB Says:

    Po Kundera si te duket ehe…?

  8. ehe... Says:

    OK. Kundera. Nuk e njoh mire. Por une njoh nje liber me titull “si te flasim per libra qe nuk i kemi lexuar”, por qe nuk e kam lexuar as kete. Dmth, çka do te them me poshte, merreni me nje perqindje te madhe pasaktesish.

    Kundera eshte nje shkrimtar lindor (qendror me mire) i brezit te Kadarese. Nuk di te kete shkrimtare lindore te ketij kalibri, mbase Solzhenicin por ky e qelbte me gjera te tjera : pansllavizem, nacionalizem, gati fashizem, dhe tejet perçmues. Megjithate, Kundera duket se eshte ca me lart. Ajo ku dallohet Kundera, eshte se e njeh shume teorine e romanit, eshte si me thene nje njohes shume i mire i letersise, gje kjo qe i mungon Kadarese sone i cili njeh deri-diku mire klasiket e hershem, dhe letersine sovjetike. Kadare nuk lexon dot ne gjuhe te huaj, kjo e pengon shume. Kundera ska problem, e njeh frengjishten aq sa per te shkruar drejtperdrejt ne te, Kadare ende me perkthyes…

    Kundera ka gjithashtu nje veti te mire qe kam arritur ta zbuloj neper hulumtime, ka sensin e formules. Dmth, arrin te perqendroje ne nje fjali ca gjera qe duan faqe te tera shpjegim. Ne pergjithesi, sensin e formules e kane dy kategori : njerez tejet eksperte, dhe njerez tejet te shkathte nga mendja, pavaresisht se mund te kene nje kultivim jo kushedi çfare.

    Por ylli i Kunderes perendoi para dy vjetesh me zbulimin e nje dokumenti ku ai doli si spiuni i nje fatkeqi qe ka bere nja ca vite te mira ne burg. OK, Kundera ishte i ri asokohe, 20 e ca vjeç, por kjo s’eshte arsye shfajesimi. Me ka ardhur keq por ne te njejten kohe me ka bere te mendoj se regjimi komunist eshte mbase me i qelbti nder te gjitha regjimet…

    Po keshtu ndodhi dhe me Gunter Grass i cili i qeroi qepet vetem vjet, ngaqe per 60 vjet me radhe kishte fshehur ca gjera jo fort te kendshme per te. Nje helmete SS-i vullnetar… kjo s’eshte gje e mire per nje shkrimtar qe te çante koken ne TV duke bere moral. Njeriu eshte nje fazan i madh mbi toke, DorinaB.

  9. dorinaB Says:

    Nuk e dija kete historine e tij kur ishte 20 vjec, me merziti pak pasi deri me tani e kam te preferuar, jam shume e afeksionuar pas menyres se tij te te shkruarit dhe konceptimin qe ka mbi boten e cdo gjebrenda saj,te marra si te ndara apo ne kompleks. Te pyeta sepse dhe Kundera ka nje menyre filozofike ne trajtimin e subjektit apo ngjarjes ne romanet e tij.
    Eshte pikerisht fraza qe sapo shkrove,qe Kundera ka sensin e formules ( i gjetur si percaktim). Preferoj te mos zgjatem shume tani ,ndoshta do sjell ndonje artikull mbi te me vone, por pasi te lexoj dhe nja dy apo tri vepra te tjera te tij qe me interesojne dhe qe mund te me japin edhe me qarte Kunderen. Ne fakt po perpiqem te lexoj sa me shume prej tij, edhe pse ketu te ne gjenden vetem dy vepra te perkthyera dhe “Arti i Romanit”, keshtu qe do me vijne ne italisht. Deri ath do flasim serish per Kunderen.

  10. ehe... Says:

    Dorina,

    Kundera, me aq pak sa kam lexuar nga ai, me eshte dukur goxha i mire, eshte si thua ti, shkrimtar mes letersise dhe filozofise. Ajo qe eshte thelbesore tek nje shkrimtar, dhe qe per mua e dallon nje shkrimtar te madh, eshte kjo : ai, gjate leximit qe une i bej atij, duhet te me beje ta dua letersine dhe t’ia nis nga fillimi hulumtimeve te mia, aty, ne vend. Shkurt, duhet te me infektoje. Nese nuk e ka kete, atehere me mire duhet nderruar shkrimtar, nuk jemi te prere per te. Kundera eshte nga keta, dmth te lexosh Kunderen, te ben ta duash letersine. Kjo eshte çfare kerkoj une tek nje shkrimtar.

    Por historia e tij me “pilotin” fatkeq, qe vinte shpesh nga Gjermania si diversant, dhe te cilin e ka denoncuar Kundera per MBASE çeshtje xhelozie – ne fakt, ardhjen e “pilotit” ky e kishte marre vesh nga nje shoqe e ngushte e tij, e cila shkonte dhe takohej me kete pilotin. Ai ka vdekur sot, por shoqja e vet eshte ende gjalle, ne nje vend skandinav, me duket. Histori karamboleske, fatkeqe gjithashtu por qe te “njollos”.

    Kundera dhe Kadare jane viktima te çinteresimit total nga ana e europianeve kundrejt Europes lindore. Kjo e fundit nuk ka me kurrfare sharmi ne syte e perendimoreve.

    Megjithate, pleqte e Suedise zgjodhen vjet nje grua qe s’ishte dorezuar asnjehere ndaj shantazheve te Sigurimit (ketu po te shkel ca syrin qe ta kuptosh vete qe pse Kundera dhe Kadare ngelen ne stol te rezervave…).

    Gjithsesi, debat i lashte sa vete koha : a eshte e ngjitur vepra pas autorit apo jane te ndare njehere e mire ? Ketu, ska ligjerues qe i del debatit matane. Keshtu qe ne pritje te kesaj, ti lexo ç’te mundesh nga Kundera, pa frike se mund te te infektoje me idera spiunimi. Jam i sigurte se do te te pelqeje po njelloj dhe se do te jete krejt perfitues per ty. Une jam duke u marre me ca te tjere tani, por do te kaloj edhe une nga shtepia e Kunderes, nuk e le pa ia pire nje kafe.

  11. loer kume Says:

    o urimo, kete loerin eshte shprehje shume e ulet qe nuk me pelqen ta lexoj askund. sa per kazanxaqis, do lexoj tani c ke shkruar e te kthej pergjigje ne privat, por veta dhe forma foljore qe ke perdorur jane ofenduese.
    KUJDES!

  12. ehe... Says:

    Loer,
    Te kuptoj. Te kerkoj ndjese.
    Thjesht dua te kuptosh diçka ne lidhje me shkembimet blogore-forumore :
    Pavaresisht se ka persona qe zgjedhin te paraqiten me emrin e tyre te vertete, gje kjo qe tregon goxha seriozitet dhe duhet vleresuar, nuk mbetet me pak kjo qe lexuesit apo vizituesit e faqes e lexojne kete emer si nje pseudonim. E kam fjalen se duam apo s’duam ne, ajo me çfare zgjedhim te identifikohemi futet pernjehere ne kategorine e pseudonimeve. Dhe ne kete rast, edhe shakate, edhe diskutimet, edhe nxehjet apo pickimet, behen mes dy pseudonimesh. E perseris, pavaresisht se te dy mund te perballen me emrat e tyre te vertete. Nje mungese respekti nga ana ime kundrejt “loerit” nuk duhet marre si e tille kundrejt vete Loerit si person, por kundrejt “loerit” si pseudonim. Dhe kjo, siç mund ta kesh vene re vete, i leshon pak “freret”, dmth ne mendjen tone ne po pickojme (qe nuk ishte aspak qellimi im !) nje pseudonim, asgje me teper.
    Megjithate, siç te thashe, te kerkoj ndjese, nuk perseritet me.

  13. loer kume Says:

    1. nuk me zhgenjen dot mua nese historite ballkanike te duken ty te merzitshme per vdekje. nuk eshte argument.
    eshte problemi yt. mua beckett me duket jo i merzitshem, por ne te vertete i kote. as molloy as malone vdes nuk me duken histori per te ngritur lart moralin e rene poshte te njerezimit qe nga epi i gilgameshit. megjithate nuk jap si argument qe mua me lodh becket, madje dhe proust. edhe pse ky i fundit eshte shume interesant si botekuptim i holle dhe me fjali aristokrate.

    2. nis te flasesh per kazanxaqis, por del te letersia ballkanike, e pastaj te kadare. dhe me poshte tregon qe nuk ke lexuar kazanxaqis. nderkohe qe je duke folur per kazanxaqis.
    interesante si rrjedhshmeri mendimi!

    lidhje nuk ka argumentimi, por ti e di sidoqofte. qe te jesh perkthyes i mire, e kam lexuar ca gjera nga ty, (e je perkthyes i mire, edhe pse udhetim i mbyllur eshte novele me idiote se xhuxhet e harold pinter)
    nuk do te thote te jesh koherent ne kritike dhe logjike, ndaj s po ta marr per baze lidhjen midis zorbes, kazanxaqis, letersise ballkanike dhe kadarese.
    3. cdo treve ka ujdisje te caktuara. ballkani ka te vetat, qe jo detyrimisht jane ironia dhe sarkazma dhe cdo forme e shfaqes se tyre, qe i gjejme me se miri te letersia franceze, qe jo detyrimisht ka tiparet e egra, te prera trashe, tokesore, jetike, humaniste, te dhunshme, dhe natyralisto hedoniste qe ka letersia ballkanike. ti mik njeh mir eletersine franceze, e dicka me pak mire letersine underground amerikane. sepse nese flasim per pynchon apo david foster wallace ti ngec. ateher emeshoji stilolapsit tend.
    praktikisht, meqe nje teme me siper ishim te muzika, ku ti kishe lene nje koment qe te linte realisht “pa fjale” per nga shtjellimi psikoemocional i filozofit me ne ze te 20 vjecarit ne shqiperi, doktorit, pra e pak fjale, per nga ideja qe “une flas edhe per gjera qe s di meqe kam degjuar ca gjera mbi to ne radio dhe ca te tjera gjera te TVSH” meqe “jeshem” si i thone camet, te muzika, te krahasosh letersine franceze me ate ballkanike, eshte si te krahasosh jo nirvana me guns n roses, po si te krahasosh tokio hotel me guns n roses. 😉
    (nuk pres qe ti ta mirekuptosh zgjidhjen e drames letrare ne europe. ceshtje gustosh, aspak ceshtje argumentimi.)

    shtjellimi yt ka nisur keq. “pse nuk me pelqejne”. qe ketu e tutje, nuk e di a ja vlen te`lexosh, nese nuk eshte per shtytje ilariste.
    pse nuk me pelqejne eshte si puna e rocky, do you wanna mess with me? do you rreallyy wanna mess with me? ;);)
    tommy boy, dont be berishian, s mund te jesh i suksesshem vend e pa vend, sidmos pa lexuar librat 😛 e sidomos pa degjuar kenget !!! :))
    dil z zo tat!

  14. ehe... Says:

    Loer,

    OK, se vajti edhe vone tani, mbase nuk ia sëllojme mire. Problemi eshte ketu : Sartre thoshte se i tere libri i tij Neveria nuk vlen sa loti i nje femije. (Pak a shume keshtu, nese e mbaj mend mire). Do te thote se letersia eshte FJALE. Hamleti thoshte : Words, words, words. Dalida me Alain Delon gjithashtu : Paroles, paroles, paroles. Kur them se gjithçka eshte fjale, do te thote se ne nje perplasje fjalesh, te dy te perplasurit kane te drejte. A mund te te kundershtoj une ty ne kete komentin me siper ? Aspak. Ke shume te drejte. Por ama, edhe ti duhet te leshosh frerin dhe te me thuash : OK, Ehe… ke te drejte gjithashtu. Dhe qe nga ketu nis diskutimi pa te gervishtura.

    Ke permendur Beckettin. Ke thene se eshte i kote. Shume e sakte. Beckett eshte vertet nje autor i kote. Bota do ta jetonte njelloj dhe pa Beckettin. C’eshte e verteta, bota nuk e çan koken as per Beckettin, as per mua, as per ty, edhe sikur te mos jemi fare gjalle, prape bota rrotullohet. Por ne lidhje me gjene e shkruar, Becketti meriton te studiohet sepse vete vezhgimi qe ai eshte i kote, eshte tashme nje hyrje ne filozofi. Perse eshte i kote Becketti ?

    Ne fakt, Becketti nuk eshte nje perralltar, as rrefyes odash katundi, Becketti nuk tregon asgje. Por vete kjo forme mos-rrefimi eshte tashme nje menyre rrefimi. Dhe ne kete fushe, ai eshte me i shkelqyeri. Nuk ka dy si Becketti ne fushen e te mosrrefyerit asgje. A kam nevoje une ketu t’i bej nje analize Beckettit, Molloy, Malone vdes, E Paemertueshme, Udhetimi i fundit (Mercier et Camier) ? Mbase jo, as vendi, as koha.

    Nuk e kam pare Zorben, ama s’kam thene asgjekundi se nuk kam pare pjese te tij. Nga ato pak pjese, kam pare qe s’me intereson fare si histori, as si muzike, as si ritem, as fare. Sa keq per mua. Por jam aq i forte te jetoj me kete mungese. Problemi i Zorbes eshte nje problem jo vetem i tij por qe shtrihet ndaj mjaft romanesh te tjera : te gjitha romanet e medha qe behen filma, vuajne nga mosleximi. Nese une shoh Zorben, s’kam kurrfare nevoje te lexoj Zorben. Sepse per mua, Zorba do te jete gjithnje Antony Queen, ashtu si Zhivago do te jete sot e mot Omar Sharif. Hannah Arendt thoshte pak a shume keshtu : veprat e medha kane duruar deri ketu, kane bere si kane bere, por a do te munden ato t’i mbijetojne versionit argetues ? Nuk e di…

    Ne lidhje me letersine ballkanike : eshte e vertete se karakteri ballkanik nuk eshte kushedi çfare per te bere letersi. Te lexosh Juan Rulfon, e shikon se ç’do te thote te hysh ne histori me 17 tregime, ç’do te thote te jesh rrefyes gjenial qe me pese fjale te thata, pa ironira e pa zbukurime, thote te verteta universale. Historite ballkanike, per mua, ngelen histori patetike, te ngarkuara teper teper me moral. Une nuk lexoj romane per t’u bere me i dobishem per shoket dhe shoqet, por lexoj pikesepari se me pelqen fjala e shkruar. Nese romani kthehet ne nje roman-tezash, per te me nxjerre ne fund te tij se a+b=c, me vjen keq por keto romane me lodhin. Ne pergjithesi, Ballkanasit e kane kete huq, mundohen te te mbushin mendjen deri me nje, shkrimtaret s’kane nga te bejne dallim. Me gjej nje roman te Kadarese qe nuk ka nje moral kryesor brenda. Po lexoja nje dite nje koment te gjate te romanit te Coetzee “Cnderimi” (perkthyer Turpi ne shqip). Dhe aty thuhej se bukuria e ketij romani eshte se lexuesi eshte jetim gjate gjithe romanit, askush nuk i thote a ka te drejte David Lurie apo jo, a ka te drejte e bija e tij apo jo. Asnje moral, asnje udhezim, thjesht rrefim, dyshime, ngurime, perplasje. I takon lexuesit te marre ç’deshiron te marre, te zgjedhe anen e vet, ose fundja dhe te rrije aty ku eshte, ende pa pergjigje.

    Per historine e muzikes, te lutem, une nuk e kam zakon te shkruaj poshte komenteve qe bera shaka ketu dhe ketu jo. Kush i ndan keto, mire. Kush nuk i ndan, nuk behet qameti pse me shkon dem nje shaka. Galloficiteti im nuk me bezdis aspak, kam menduar gjithmone se nje shaka e vajtur dem eshte po aq per te qeshur sa nje e çuar ne vend.

  15. loer kume Says:

    a do vish te shohesh njw gur jeshil? nuk ka te vertete tokesore qe nuk i pergjunjet kesaj percartjeje! 🙂
    naten ehe

  16. dana Says:

    Personalisht kur del nje film bazuar mbi nje roman preferoj gjithmone te lexoj librin me pare..jo per gje por nje film,sado jashtezakonisht i mire te jete nuk do japi kurre sa/ose me shume se libri.
    Nuk flas vetem per Zorba/Zhivago qe i kam lexuar me nje fryme…por deri tek Gone with the wind te Mitchell-s,qe nuk mbaronte qe s’mbaronte kurre,a The garden of eden te Hemingway-it..idem bisede.

    Prandaj mos te lexosh Zorba sepse 40 vjet me pare nje M.Cacoyannis na nxorri ne drite nje filem me duket kufizuese. Sado i zote te jete Quinn ne ate rol nuk i afrohet personazhit te madh te Kazanxaqis..dhe mora per shembull vetem personazhin kryesor,duke lene menjane 1001 detajet e romanit qe filmi nuk ka sesi ti tregoje.
    Siç thote diku ne liber autori “helm e kaluar helmit kjo ndarje e ngadalte prej njerezve qe i ke dashur” e njejta gje vlen per mua me Zorba 🙂

  17. pse sterio? Says:

    ehe.. e kerkove vete.
    mos u merr me kadarene e mbi te gjitha mos ma krahaso me kunderen se nuk jan aq afer sa i paraqet ti( jo per faktin qe kundera na paska dal “shiks” se kjo eshte tendence vlersimi e cunguar ne mos dhe fyese per dike qe do letersine. po hap nje kllape tjeter( edhe sikur hitleri te kishte shkruar dicka te hajrit as nuk do ta vrisja mendjen fare per ata cifutet kur te merrja ne dore librin e tij) kjo menyre vleresimi me duket me e pershtatshme per amerikanet se sa per nje ballkanik.) fakti qe kadare nuk del nga kornizat ballkanike muk te kete te beje edhe me faktin tjeter qe brenda ballkanit ka mjaft material cilesor per ti dhene te gjith botes(ka ndodh edhe me para kjo, apo jo?) plus shto ketu qe kadare mund te mos vuaje nga ndonje kompleks povincialiteti.
    sa per shkrimtaret qe shkruajne pa mbajtur ane nuk jane me te ndershem se ato qe mbajne ane( nuk te ka shkuar ndonjehere mendja qe mund te jene theshte frikacake?)

  18. flo Says:

    Pse kam pershtypjen sikur te njoh pse sterio ?

  19. ehe... Says:

    @ pse sterjo?

    – “e kerkova vete”, andaj “bjeri kokes qënit, se edhe zoti eshte me ne”. Kush e kerkon, e gjen. Populli.

    – morali i nje shkrimtari nuk paska asnje lidhje me vepren e vet. Ketu, po qe se do te na dilte ky dimri i sivjetme, do te flisnim per nja 7 613 raste ku na del e kunderta. Dhe nja 7 613 raste te tjera qe shkojne ne kahun tend. Atehere ? Ku eshte e verteta ? Valle, vertet jam nje i padenje per letersine ? Ne letersi, i dashur mik, ska “sepate”.

    – te lexosh Hitlerin, eshte nje akt politik dhe jo me akt i pafajshem. Ai ka shkruar nje liber qe per disa, eshte i shkelqyer. E pra, fakti qe ti nuk e vleresoke kete veper, nuk do te thote se nuk ka te tjere qe lene koken per te. Atehere, a nuk i bie qe lexuesi te beje nje zgjedhje politike dhe morale para se te kape ne dore nje autor ?

    – Ballkani ka mjaft material cilesor, e vertete, ka luftra dhe xhelozira, pabesira dhe gjithçka. Porse qasja ballkanike e shkrimtareve ballkanike eshte “vaj medet”. Te kishte pasur Ballkani nje Juan Rulfo (po e permend per te dyten here, aq i MAAAAAAAAAADH eshte ky njeri), atehere Ballkani do te kishte nje letersi te shkelqyer. Por ç’e do, Ballkani ka shkrimtare qe jane vetem ne radhe te fundit shkrimtare. Dmth jane keshtu e ashtu, dhe nga fundi, edhe shkrimtare. E dyta, vete karakteri tipik ballkanik nuk te lejon te shohesh GJERE, hapesirat jane te kufizuara. Ballkani nuk e njeh humbjen, nostalgjine, keqardhjen, por njeh vetem fitoren, ngadhnjimin, nenshtrimin e tjetrit. Shkurt, nje ballkanik eshte nje “homo politicus” dhe jo nje “homo” fare shkurt.

    – Per kompleksin e provincialitetit, nuk i ka rene kush ne qafe Kadarese, megjithese une nuk e shoh fare me sy te keq kete kompleks. Madje e kam pohuar disa here se jam nje provincial dhe i tille do te mbetem. Dhe se do te kem gjithmone nje “kunj” me jo-provincialet te cilet nxjerrin dhe perfitojne nga kredite qe nuk jane te tyret. Fakti qe yt ate te ka leshuar me parashute ne kryeqytet nuk eshte merita jote, por eshte nje fatalitet. Madje, paradoksalisht, jane vete kryeqytetasit qe do te duhet te ishin ne balle te luftes per ndjenjen e provincializmit.

    – shkrimtare qe s’mbajne ane ngaqe jane frikakacake, kete po e marr si gazmore, fundja çdo postim duhet ta kete nje rresht ku ne te çtendosemi dhe te cakrrojme gotat e miqesise.
    _______

    @ Loer Kume,

    ç’eshte “guri jeshil” ?

  20. dana Says:

    nuk kuptoj ç’hyn arti me politiken?
    me kete arsyetim i bie qe ne shqiperi mos te lexojme Agolli,Kadare e miq, qe Kundera te eliminohet, ashtu si vete Kazanxaqis e shume te tjere.
    po te shoh keto piktura..i bie te jete akt politik imi?

    http://www.community.rai.it/forumThreads/view/4b7f2155-f920-4b19-9b04-1eb8d4a2449f/page:60/limit:20

  21. ehe... Says:

    Nuk hyn arti me politiken, por hyn politika me artin. E di si eshte puna, dana ? Habitem nganjehere me ortodoksine e disa te rinjve qe jane tejet te prere ne kete çeshtje : vepra e madhe e nje fashisti eshte veper e madhe.

    Ne nje kohe qe bota letrare e jashteballkanit ka shekuj qe po perpiqet t’i jape dum kesaj pune, te rinjte tane, per te deshmuar pastertine e tyre (te mirefillte) kundrejt ideologjive, nxitojne te jene ne pararoje te ketij debati dhe te japin verdiktin. Kur dihet fare mire se nuk mjafton te jesh mendjehapur per te deklaruar gjera kaq “gjembaçe” sa kjo puna e lidhjes mes autorit dhe vepres se tij, apo aq me keq, mes artit dhe politikes. I bie qe Sartre dhe de Beauvoir s’jane shkrimtare fare sepse o e kane ngaterruar politiken ne veprat e tyre, o kush. Madje Sartre nuk e kuptonte kete shkrimtarin jashte politikes. Tani, te lutem, meqe eshte hera e pare se bisedojme bashke, a mund te me thuash : ne rrugen e gjate apo te shkurter qe ke bere deri tek ky verdikt, a ke pasur ndonjehere dyshime ? Do te isha kureshtar t’i degjoja. Falemnderit.

    ps : te me falesh, nga piktura dhe muzika nuk kuptoj shume dhe s’para perzihem.

  22. dorinaB Says:

    I kam pare keto pikturat, shume te bukura.
    Personi i talentuar qe pikturoi deshironte te ndiqte akademine e arteve te bukura ne Viene e te behej nje artist i madh. Parashikohej qe te pranohej ne akademi, por ne fakt nuk u pranua.
    Djali i talentuar qe beri keto piktura u be nje diktator i madh.

  23. ehe... Says:

    Dorina, per pikturat e Hitlerit behet fjale ? Se nuk e hapa fare linkun. Oh, ok. Shiko si eshte puna : ngaqe une s’puth shume nga piktura, atehere mjaftohem te lexoj diçka nga kritika. Dhe pothuajse ne çdo vend ku kam lexuar per pikturat e Hitlerit, kam lexuar keshtu : piktura mediokre. Dmth, pikturonte me mire se une e ti, por jo aq sa per ta bere nje piktor te madh. Sidoqofte, ata te jurise do te kishin shpetuar boten po ta kishin lene te hynte ne ate dreq shkolle. Por ja qe juria shikon cilesine, dhe keshtu te ngop nje lufte boterore. Le qe, Hitleri ne çdo gje qe ndermerrte, ishte medioker : lufte, strategji, pikture, familje. Madje dhe fjalimet qe i lavderojne aq shume ngaqe kishte pushtet bindes, eshte krejt e kunderta : merri sot dhe lexo fjalimet e Enver Hoxhes. Nuk ka me fjalime debile, nuk ka me njeri debil se ai. Fjalime te mjera, pa berthame, pa logjike, pa kurrfare cepi ku te kapem. E njejta gje me Hitlerin. Mirepo, ne rastin e te dyve, jo se njerezit mahniteshin me cilesine e fjalimeve, porse ishin futur ne nje autohipnoze dhe s’donin te dilnin qe andej. Shkurt, kur te del hipnoza, te vjen turp nga vetja qe ke besuar si gjeni dike qe ishte thjesht nje debil mendor.

    Zgjimi eshte i dhimbshem, nganjehere.

  24. dana Says:

    Te lexosh Mein kampf eshte nje akt politik, eshte te perqafosh nje ideologji te sakte dhe kjo eshte jashte dikutimit, sepse ai liber eshte trashegimi e shkruajtur i nje politikani. Por a mund te thuhet edhe per keto piktura? meqe autori eshte i njejti. Nuk shoh ndonje therrimze ideologjie aty..shoh talent medioker (sipas shijeve te mia, kuptohet)
    Une nuk jap verdikte ehe, nuk me pelqejne 🙂 thjesht me lindin disa pyetje..si kjo e lidhjes midis shkrimit dhe politikes psh.
    Nje gje eshte le lexosh filozofine e S.de Beauvoir tek Le deuxième sexe psh (marr kete si shembull se kete veper njoh) dhe dicka tjeter te lexosh romanet M.Kundera-s.

  25. ehe... Says:

    Dana,

    Te bera nje pyetje por s’ma vershelleve shume : a ke pasur ndonje lekundje apo dyshim gjersa arrite ne perfundimin se s’kane lidhje ?

    Qe ngjaj pak me nje pedagog te merzitshem, kete e di mire. Por sidoqofte, pedagogjia nuk eshte nje disipline e keqe, mendoj une, dhe madje me pelqen. OK, ja te ecim dore per dore :

    Kemi nje autor fashist. Ne jeten e tij, ai s’durohet sepse ç’nuk thote : te pushkatohet ky dhe ai, te varet kjo dhe ajo, etj. etj.

    Dhe ky fashisti ulet dhe shkruan nje roman mbi dashurine qe duhet te sundoje ne bote, ku personazhet jane kunder pushkatimeve apo varjeve per çeshtje ideje, e duan te huajin, etj etj.

    Tani, duhet vrare mendja : ku jemi ketu ? Ne ç’ujera po notojme ? Si ka mundesi qe ky fashist arrin ta ndaje kaq mire jeten e vet nga ajo çfare shkruan ? Si ka mundur ta arrije kete ndarje te persosur mes fjales dhe veprimit ? Ai vret me doren e vet, por shkruan se nuk duhet vrare.

    Te marrim rastin e kundert : kemi nje fashist ideolog : ai shkruan njemije te zezat, por nga ana tjeter shpeton nje te huaj ne shtepi. Edhe ketu, e ka ndare veprimin nga fjalet. Cfare duhet besuar ketu dhe çfare jo ?

    Shkurt, a duhet te kete shkrimi nje sinqeritet, apo gjithçka eshte e lejuar ? A duhet qe shkrimtari t’i marre persiper fjalet e veta, apo ato nuk jane me te tijat, sapo t’i kene dale nga goja ?

    Disa pergjigje, nevojiten ne fakt. Jam kureshtar te di pak me tej.

  26. Post Spleen Says:

    Me falni per nderhyrjen por per sa i perket atij djalit piktor te mbetur ne tentative, ai ka qene me siguri nje diktator i madh. I madh tamam nga sasia e pasojave qe ideologjia qe aplikoi solli
    Te kishte qene piktor i madh, zor se do kishte qene diktator i madh se keshtu mbase Akademia e Vjenes do e kishte pranuar, jo mbase heren pare, po te dyten ose te treten po.

    Per sa i perket lidhjes se artit, ose le te themi letersise me politiken. Ne dramaturgjine e Brecht ishte teme kyce gjithnje fakti se teatri ka nje fare efekti politik mbi audiencen. Po ashtu, nga ana e kundert mund ta shohim, sic e kemi pare e njohur letersine si efekt i kauzave politike e gjithashtu eshte e ditur se mjedise te caktuara politike kane sherbyer per lindjen e nje letersie te caktuar, prandaj sfondi politik shpjegon aspekte te caktuara te asaj letersie. Te dy keto lloj marredheniesh shkakesore pergjithesisht jane ne qender te teorise Marksiste se ndergjegja individuale dhe manifestimet e saj letrare i nenshtrohen mjedisit politik.
    Kemi levizjen edhe levizjen moderniste “Art for art’s sake” qe synonte te shkepuste ta ndante artin nga cdo efekt politik e ta vendoste krejtesisht ne sfond estetik, por qe kjo me shume ka degraduar ne shkaqe dhe pasoja komerciale, cka s’eshte ndonje fitore aq e madhe.
    George Orwell e shihte politiken si pjese integrale te te shkruarit e si nje vizionar i madh mund te jete shembulli me i mire i faktit se njeriu s’eshte asnjehere nje njesi e ndare nga koha, hapesira e rrethanat politiko-sociale. E nese eshte i ndare, e nese arrin te shkruaje nje poezi a veper letrare te ndare nga gjithe keto faktore, vetem per qellime estetike, atehere ai person po i ben mire vetes sepse kjo eshte forme shume e mire terapie e shmang nevojen per psikolog, por ato mbeten gjithnje zhgarravina personale qe mund te lexohen per kenaqesi vetjake ose dhe ne nje rreth me te ngushte miqsh.

  27. alfred.b Says:

    Eshte hera e pare qe lexoj te quhet Hitleri medioker. Sigurisht qe ehe s’eshte historian e as kritik arti, por duhet te kesh kujdes kur thua kete gje per dike qe arriti te ngrinte ne kembe nje komb te dermuar, gje qe franca e anglia & co nuk arriten. Po flet per nje kafshe politike, per nje njeri qe adhurohej prej mijra vetave, nje njeri karizmatik i permasave qe as ti as une s’e imagjinojme dot.
    Duhen marre parasyshe shume faktor, e smund te thuash ky eshte medioker sepse po flet per njerin qe ka pasur simpatizant te kalibrit te Schimid, Haidegger, apo te homologut te tij qe kishte perkrahes te tipit te Gentile-s apo Croce-s,Pirandello-s.
    Te kuptosh filozofine e Enverit per ty eshte thjeshte nje ceshtje debilizmi ose jo. Ja qe s’eshte keshtu, ka me teper ne ato shkrime, gje qe ti s’e kap dot. Mendon se te lexosh dicka te thene ne menyre me te komplikuar i jep vlere esences se mendimit? S’eshte e vertet? PO te lexosh dialogjet e Platonit te duken idiotsira por ne te vertet dikutj qe ishte me i zgjuar se ne i jane dukur me vlere, ashtu sic me duken dhe mua.
    Tani e kuptoj se jemi te mbushur me ide antikomuniste por mos te nxitojme te japim verdikte nderkohe qe kritikojme dike qe po jep verdikte.

  28. ehe... Says:

    Mediokriteti i Hitlerit eshte i ster-ster-ster-stervertetuar nga çdo lloj historiani serioz. Madje dhe nga romancieret. Nje kohe mediokre kerkon njerez medioker. Se shpejti, mbase nga pranvera 2011 do te dale nje shqip (nen perkthimin tim) nje nga romanet me te medhenj te dekades se fundit : Dashamireset (Les Bienveillantes) te Jonathan Littell. Dhe aty, do te shohim se krimi nuk ka asgje te perbindshme porse eshte thjesht nje veprim medioker i kryer nga njerez medioker, i urdheruar nga njerez medioker. Gjithçka rrjedh per bukuri. Vajosja funksionon.

    Besoj se ke degjuar per “Banaliteti i se Keqes” te Hannah Arendt. Pergjigjen e ke aty.

    Hitleri ishte nje medioker monumental qe ka terhequr per hunde nje bote te tere. Si artist, e thashe, per kritiket qe kam lexuar, eshte nje piktor i mjere. Si shkrimtar, Mein kempf eshte nje grumbull absurditetesh qe ia mesyjne qe ne faqen e pare. Intelektualisht, eshte zero. Nga ana stilistike, eshte nje mjerim i gjalle. Te shohesh fjalite e tij, te duket se ke te besh me nje idiot te mirenjohur. Fjalite fluturojne majtas-djathtas pa piken e lidhjes, aq sa te detyron ta lesh leximin pergjysme sepse eshte me te vertete humbje kohe dhe nje merzi e qelbur.

    Shkurt, rikthehemi tek vendi. Dana me pyet : a mos valle nuk duhet lexuar me Agolli ?

    Pergjigja eshte : po, mund te lexohet, por nuk eshte e detyrueshme. Mund te bejme dhe pa te. Vlerat e kesaj lloj letersie jane minimale ne krahasim me kohen qe humbas me to. Megjithate, per efekte studimi, ai duhet lexuar dhe “fleterrufuar” neper komente studentesh sesi NUK DUHET SHKRUAR. Kur shkrimtari zhytet dhe kapet keq ne ideologji, aty beji naften se nuk gjen asgje te hajrit. Aq me teper ne dy ideologjite me famekeqe te shekullit te kaluar, komunizem dhe fashizem. Perfundimisht, Agolli dhe te tjere, jane te destinuar te varrosen nen pluhurin e harreses ketu e ca dekada me pas. Le t’i gezohen kesaj njohjeje qe kane sot sepse nuk ka per te shkuar me gjate. Letersi minore, pa kurrfare peshe ne ngrehinen e letersise.

  29. dana Says:

    nuk ka njerez me te rrezikshem se ata qe nuk kane lekundje apo dyshime 🙂
    ne fakt siper te thashe qe nuk me pelqen te jap verdikte, perkundrazi thjesht me lindin pyetje te cilat shtroj edhe ne kete bisede virtuale.
    po te marrim teorine e ndarjes shkrimtar/person i bie qe te fshij gjysmen e autoreve qe kam lexuar.. e nuk flas vetem per Agollin e shoke shqiptare.
    çfare mbetet atehere?
    une nuk hyra ne tematiken e artit ne sherbim te politikes,(sepse mendoj qe nuk do ishim te zote te nxirrnim ketu nje te vertete universale) thjesht duke lexuar ylli i Kunderes perendoi pasi zbuluan nje dokument ku ai doli si spiun, me erdhi çudi si mund te vihet nje vule mbi nje autor pa e njohur. e njejta gje vlen per Kazanxaqis nga i cili nisi debati.

    ps: shoh qe jam shprehur gabimisht siper kur thashe qe te lexosh librin e Hitlerit eshte akt politik, ne fakt duhet lexuar ai liber per te kuptuar,ndryshe perfundojme ne ate humere qe eshte mungesa e memories historike. Biseda ama ndryshon kur flasim per “perqafim te asaj ideologjie” ketu qendron akti politik sipas meje.

  30. loer kume Says:

    ne nje klasifikim mediokriteti logjik, nje hitler qe terheq per hunde te tere, i bie te qelloje ne nje kohe dhe vend te caktuar me primus se keta te tere, dhe niveli i mediokritetit te te tereve, te pakten gjysmes se botes te ishte ku e ku me i ulet me hitlerin. askush nuk eshte hitlerian, por ti japim hitlerit ate qe i takon cezarit.
    ishte dhe sadami i shkreti, lider absolut, gjeneral, per me teper me te ardhura te pallogaritshme nga puset. c beri ky lider? me nje fuqi me shume se hitleri? beri nej vrime ne uje. humbi nje mal me luftera t ekota. u be kukull e amerikanit. dhe pastaj perfundoi ne litar si qen i zgjebosur. jo cdokush mund te luaje rolin e hitlerit.
    po musolini sa karizmatik ka qene? 😉
    sidoqofte, le te flasim per temen. Guri Jeshil.
    zorba, mu ne mes te luftes boterore, kur kazanxaqis angazhohej politikisht per shume sipermarrje patriotike, jorgo zorba i vertete qe nga nje krahine e larget e ballkanit, i uleret me nje leter kazanxaqis ne mes te tollovise boterore, djale, eja te shohesh nje gur jeshil. te betohem eshte shume i bukur.e gjeta ne nje miniere.
    ja qe ballkanasit s jane dhe aq jonostalgjike, gjakatare, eprore t eperjetshem jo? 🙂

    PS. persa i perket dskutimit, mbi angazhimin politik t eshkrimtarit, hemingway jetonte me fidelin, e kur kubes iu shpall embarogo, ai me varken e tij t estermbushur me arme patrullonte brigjet, ne ruajtje te ndonej sulmi t emundshem. ama kur zbriste ne US, hapej lajmi rrufe, “zbriti babai nga kuba”
    po t emos shkojme kaq egzotikisht larg. kadare c ka qene? 🙂 dhe tani c do themi ne, q enuk eshte i lexueshem si shqipetar?
    maradona fjalos me chavez, e c domethene?
    marquez komunist i betuar i angazhuar. e c domethene?
    gunter grass paratrup i SS. e c domethene? (kete t efundit vallahi se am lexuar, anestezi lokale do ishte e tmerrshme te lexohej nga une :P)

  31. ehe... Says:

    Dhe nga fundi, nuk na mbetet tjeter veçse te bejme ca saktesime telegrafike :

    – “ylli i Kunderes perendoi” : e kam fjalen per çmimin Nobel. Per asgje tjeter. Kundera do te lexohet njelloj, shumica as qe nuk e dine kete histori fatkeqe. Por pleqte e Suedise i gjuajne keto gjera. Jo me kot (e permenda me lart) ia dhane Herta Mullerit qe ka hequr aq shume per te mos u dorezuar para komunisteve te Causheskut.

    – Mein Kampf, jo vetem qe s’duhet lexuar, por edhe duhet degdisur diku larg. Jo çdo gje e shkruar eshte liber dhe letersi. Nuk te gjykon kush per antiletrar apo obskurantist se dogje Mein Kampfin. Eshte nje liber pleh, i shkruar nga nje pleh dhe me nje stil perseri pleh. Asnje biblioteka nuk nderohet po te kete ne raftet e saj Mein Kampfin. Te pakten, po te vij tek shtepia jote dhe ta gjej aty ne raft, ta heq vizen menjehere. Nuk bej vizita une tek njerez qe lexojne broçkulla, une ku te gjej njerez qe lexojne gjera me te mira nga une, se per te keqija, s’humbas kohen.

    A pajtohemi tani ? Une ika njehere, kalofshi bukur, ketu i morem e ketu i lame, por sidoqofte, mendja duhet hallakatur nganjehere, thjesht sa per t’u siguruar se punon ende. Salut.

  32. loer kume Says:

    ore ehe, po ti ku e di si eshte main campf? 😛

  33. Post Spleen Says:

    Per te festuar mbylljen me sukses te punimeve te forumit tone plenar ne T.C.

  34. loer kume Says:

    🙂

  35. alfred.b Says:

    Ehe- po fundosesh dale nga dale ne kembet e tua dhe i gjithe ky ngulm me nxjerr dicka te vertet nga ai grumbull gjerash qe the ne fillim nuk do te nevojitet gje.
    Kam lexuar cdo gje prej Arendt, dhe ajo nuk ka thene ne asnje vend ate qe po thua. E kupton se cdo te thote mediokritet?
    Arendt ka qene ajo qe e kane akuzuar se u ka thene hebrejve se po qaheni kot, madje e quajten dhe antihebre kur nxori artikullin mbi procesin Eichmann. me teper se kte veper qe permende ti duhet te lexosh mbi originen e totalitarizmit. Mos ver ne te njtin plan Eichmann me Hitlerin. Pastaj jo cdo gje qe Arendt thote tek origjina e totalitarizmit gjehet tek procesi i Eichmann-it.
    Nese e ke lexuar Arendt me kujdes nuk mund te thuash ate qe the, shkurt. Smund te thuash qe Hitleri nuk dinte se cbente, qe ishte i pavetedishem? Te duket llogjike?
    Ai ishte nje njeri me nje kapacitet llogarites te pashoq, ai arriti te terhiqte zvarre kompanite me te fuqishme te asaj kohe qe te financonte hypjen ne pushtet. Arriti te kuptonte piken kyçe te nacionalizmit gjerman: popull i ndezur flake ( sic thote Kennedy, nje hstorian amerikan me fame) prej padrejtesive qe u kishin bere. Mbi te gjitha po flasim per nje periudhe historike shume difidente ndaj liberalizmit anglosakson, mos harro qe kemi krizen e 29-es. Ai zotria medioker qe flet ti arriti ti kapte te gjitha keto karakteristiksa dhe ti bente mjet drejt marrjes se pushtetit. NUk ka shume filozofi ketu, kupton. Arend arriti te pershkruaje totalitarizmin mese miri, arriti dhe te hedhi poshte te keqen si nje e keqe personale duke e bere efekt te sikletit te pergjithshem, e smund te ishte ndryshe. Ai e ka kuptuar kohen ne te cilen jetonte me mire se askush tjeter. Kulmi i romanticizmit popullor, kulmi i idealizmit klasik, kulmi i njeriut dionisak. Hitleri eshte pika kulminante e mijra vjet historie te nejrezimit, ishte antikrishti vete, njeriu qe mblodhi bashke gjithe kulturen perendimore e cila bazohej ne shtypjen e instikteve(sic mund te ksihte thene Frojdi) dhe u dha jete, i cliroj duke na thene: ja si eshte nejriu ne te vertet.
    Medioker duhet quajtur Neroni i cili s’arriti te bente gje vecse te digjte Romen e te kendonte ne nje menyre cnjerezore saqe askush nuk guxonte ti thoshte qe s’di te kendosh, madje as Seneca qe e kishte rritur. Medioker eshte Sali Berisha, Berluskoni, Sarkozy etj etj.

  36. ehe... Says:

    Alfred,

    Nuk kam as deshiren me te vogel te humbas minutat e mia me trajtimin e Hitlerit. Kete e kane me mijera para meje, ne vepra gjithfarellojesh.

    Ndersa une, ndihmesen time ne lidhje me kete çeshtje, e kam bere dhe e bej nepermjet perkthimeve. Kam perkthyer plot 900 faqe te nxira (pa dialogje me kryeradha) te “Les Bienveillantes” dhe aty ke pergjigje per gjithçka. Kjo eshte ndihma me e mire qe mund te bej ndaj teje dhe ndaj çdo lexuesi shqiptar. Kur te dale libri nga pranvera, mund ta lexosh dhe te shohesh ç’behet. Mbase e ke dhe ne gjuhe te huaj, ska rendesi.

    @ Loer Kume,

    Jam orvatur dy here ta lexoj pseudolibrin e Hitlerit. Qe te dyja kam deshtuar. Sepse, eshte thjesht i papertypshem. Logjika te le ne mes te rruges, sapo te futesh ne faqet e para. Nuk besoj se ti me ul aq shume sa te me mendosh duke lexuar gjera qe s’kane kurrfare boshti. Plus asaj, stili i tij eshte i peshtire : fjali dhe ritem si ne hartimet e klases se peste. Madje, e pamundur te mos shquaje njefare muzike ushtarake nga prapa, sepse fjalite binin thike njera pas tjetres, gati si ne gati-tu. Post Spleeni na solli nje fjalim te tij. OK, po te lexoni librin, ajo eshte : liber-fjalim-peshtyme. Thjesht i palexueshem.

    Nuk flas me per kete çeshtje, kam thene ç’ishte per t’u thene. Per çeshtje te tjera, te shohim.

  37. pse sterio? Says:

    ehe… po te hap nje teme qe e ke(mi) lene pergjysem ate te zotit sikur te ishte shkrimtar, do e fitonte nobelin apo pleqt e stokholmit nuk do ja jepni se asi beri permbytjen e madhe, mbyti e vrau egjiptjanet vetem e vetem se nuk rronin do pa skllever, si thua do ja jepnin?

  38. alfred. Says:

    gjithsesi, as une sdu ate humbas kohe mbi fitlerin e diktatore te tille.
    Mundohu vetem tmos japesh mendime eprfundimtare mbi nje personazh te tille vetem nga cthote nje romancier i cili per me teper s’e ka bere luften e sdi cdo te thote te jesh ne front.

    e beme balte me kto gjera, shpresoj tna fale Daniela.

  39. alfred. Says:

    gjithsesi, as une sdu ate humbas kohe mbi hitlerin e diktatore te tille.
    Mundohu vetem tmos japesh mendime eprfundimtare mbi nje personazh te tille vetem nga cthote nje romancier i cili per me teper s’e ka bere luften e sdi cdo te thote te jesh ne front.

    e beme balte me kto gjera, shpresoj tna fale Daniela.

  40. dana Says:

    ju fal posi Fred 🙂
    sa per punen e nobelit..ndoshta pleqte e Suedise gjuajne, por jo edhe aq mire.. perndryshe nuk do i jepnin çmimin atij G.Grass-it.
    nejse..hajde ta mbyllim per bukuri tashi:

  41. ehe... Says:

    Dana,

    Per Gunther Grassin, nuk e dinte askush fakti qe kishte qene vullnetar !! Madje vete ai, sikur iu kujtua pas 60 e sa vjetesh. Dmth edhe ai s’ishte fort i sigurte. Por fakt eshte se ai ka qene Waffen-SS VULLNETAR. Kete s’e lot topi. Dhe vjet me duket qeroi “qepet”. (Shkroi nje liber me titull “Qerim qepesh”).

    Kjo ishte sa per te çuar ne vend te verteten historike. Se nuk ta kam fare me te keq, prandaj. Nuk dua te te le te endesh neper labirinthe. Meqe ra fjala, se keshtu eshte kjo pune : Parmenidi thoshte se ka tre rruge : e drejta, e gabuara, dhe labirinthi. Ne kete te fundit, vetem endesh, pa jo se thua ndonje gje per te te futur ne burg. Salut.

  42. dana Says:

    Sa per te çuar ne vend te verteten historike..ky zoteria mesa di une andej nga viti 42 tentoi te hynte ne marinen gjermane…kur i erdhi letra zbuloi qe na kishte perfunduar ne radhen e SS. Aty ngeli 3 vjet, derisa i plagosur u kap nga amerikanet e perfundoi ne burg. Me pas harroi te kaluaren,filloi nje jete te re..deri ne intervisten e famshme te 2006 ku zbuloi çdo gje.
    Opinioni publik atehere u nda ne dy pjese,kush thonte qe duhej te kthente pas çmimin nobel e kush afirmonte qe e kaluara nuk ka peshe.

    Gjithmone per hir te se vertetes..ai zoti Kundera eshte “shenuar” pas nje raporti sipas te cilit i denuncoi policise komuniste nje djal te ri i cili nuk kishte kryer sherbimim ushtarak. Shkrimtari nuk e ka pranuar kurre kete akuze,gjithesesi nuk ka patur shume fat deri me sot..gjithmone per ate punen e antenave te pleqve suedez.

    Ja ku hodhem nje grimca njohurie, edhe pa shqetesuar wikipedian per batuta labirinthash 😉

  43. ehe... Says:

    Mire, dana, iku dhe kjo pune. U pajtuam. Meqe qenke vetem ti ketu, a ben te te pyes per diçka ? Kam nje copez te vogel qe e kam perkthyer, ska lidhje me Zorben, atij ia kemi nxjerre fundin. Dua te postoj ketu ate copezen, qe ta lexosh dhe te me thuash (nese ke deshire), si te duket pjesa, perkthimi, ne ç’fjali ngece, ne ç’fjali u turbullove, etj. A mundesh te ma besh kete nder ? Nqs ka dhe ndonje tjeter ketu, edhe ai mund te thote nje mendim, vetem te jeni te sinqerte, me ndihmoni shume. Mire ? A mund ta postoj ?

  44. dana Says:

    ketu beme nje çorbe bisedash e ne fakt per Zorben nuk thame hiç gje, e jo me ti nxjerrim fundin.
    sa per pjesen tende nise ne tiranacalling@gmail.com, do e lexoj patjeter

  45. ehe... Says:

    Dana, vetem tani e mora vesh kush na jeshe. Dmth, shkruesja e tekstit. Edhe une nganjehere, bej ca zbulime uji te nxehte qe i luaj fene. Ketu te gjithe e paskan ditur e une ec aty, symbyllur. Nejse, gezohem qe u njohem.

    Tani sa e lexova nga fillimi ne fund tekstin me lart. Nuk duket histori e keqe, por varet tani si eshte shkruar. Nje gje qe me ra ne sy : perse kur flasim per nje liber, ne pergjithesi nuk njoftojme kush e ka perkthyer, kush e ka botuar, ne ç’vit, sa kushton dhe sa faqe ka ? Ska gje, heres tjeter.

    Do te hap njefare debati tani, nese keni deshire. Per neser, jo per sonte se eshte vone. Psh, çfare dime ne per perkthimet, ç’kritere kemi per te vleresuar nje perkthim ? Se kam pershtypjen se ne lexuesit shqiptare qe psh kane lexuar ca gjera ne koherat e PPSH-se, nuk dinim asgje nga stili i autorit por thjesht lexonim histori. As nuk benim analiza stili : fjali te gjata, te shkurtra, shkrim i thate, i sakte, kercites, apo i gjate, i zbukuruar, poetik. Ka ironi apo ska, ka melodi apo jo, etj. E zgjata.

  46. dana Says:

    Libri qe kam une ne dore eshte perkthyer nga Stavri Dajo, eshte botimi i dyte (albin 2001), faqe nr 287,sa per çmimin kopertina thote 600 leke.

    Une personalisht nuk shkruaj, nuk jam e zonja. Ama lexoj, dhe pasi kam lexuar diçka kam vesin e keq te bezdis njerezit me opinionet e mia mbi librin e radhes..Tani e njejta gje ndodhi me kete shkrimin qe ti ke lexuar ketu ne blog. Nuk eshte reçension,eshte thjeshte nje hapsire e vogel qe i morra TC per te thene: ej e dini?! lexova Zorben, nje nga librat me fantastik qe me ka rene ne dore deri me sot! meqe ma kishin keshilluar mua,po kaloj fjalen tek ju tani 🙂

    Zorba eshte dhe nje nga librat e pakte qe kam lexuar ne shqip, duke mos ditur greqishten po marre per flori te kulluar çka perkthyesi me ka dorezuar 🙂
    Nuk eshte aspak shkrim banal, ka humor,ka melodi, fjalite nuk jane kurre te stergjatura,nuk humbasin kurre ne labirinthe dmth 😉

    Po them shume pak ndoshta, por puna eshte e thjeshte: eshte mekat mos te lexosh kete liber. 🙂

  47. ehe... Says:

    Dana,
    Nuk e pata per ty ate “qe te flitet per stilin e gjera”. Ne fakt, doja te flisja me gjere sepse m’u kujtua dikur ne oren e letersise ku mesuesit as e çanin koken per te folur per stilin e autorit. Nuk mbaj mend ndonjehere te kemi folur per kete. Por gjithmone per “kushtet ekonomiko-shoqerore”, morali, personazhi pozitiv, e keshtu. Antidiskutim, me nje fjale.

    Dhe ti ben shume qe flet per librin qe ke lexuar, madje mua m’u duke se kishe folur shume mire, pavaresisht se une s’e kam lexuar librin. Komenti yt futet ne ate qe njihet rendom ne kritiken letrare : si te bej qe te shes nje liber qe me ka pelqyer, dhe si te bej qe njerezit te mos blejne nje liber qe nuk me ka pelqyer. Dmth nuk eshte kritike e mirefillte letrare porse eshte nje lloj “ambasadorimi” apo “fshikullimi”, sipas rastit.

    Edhe une kam lexuar goxha libra, madje ca dhe jane botuar nen perkthimin tim, por sesi me vjen te flas per to, me duket se po terheq njerezit nga menga ta blejne. Nejse, u pa puna, do ia filloj nje dite dhe une. Per Zorben, ja e beme “nje ne mend”.

  48. dorinaB Says:

    Dana , une nuk e kam lexuar kete liber, por eshte ne listen time pas librit qe kam ne dore. Ballkanasit pergjithesisht nuk e njohim letersine ballkanase sa duhet ,pra nuk njohin njeri tjetrin per 1001 arsye. Une nuk e njoh pothuaj fare dhe me vjen jo mire. E kam permendur dhe te nje shkrim para pak kohesh ne TC. Ajo qe mendoj eshte se para se te hedhesh veshtrimin te “kopshti” i fqinjit duhet te njohesh mire c’permban “kopshti yt”. Pra ajo qe dua te them, eshte e nevojshme ta njohim letersine ballkanase, ka vlerat e saj dhe ajo. Cdo letersi ka vlerat e veta dhe i duhet dhene ajo qe i takon.

  49. Armid Says:

    Zorba eshte perkthyer me mjeshteri te larte nga Stavri Dajo. Ne kundershtim me perkthimin kosovar, (nga serbishtja). Eshte perkthyer nga origjinali, me gjuhe shume te pasur, me shprehje te paperseritshme, me sens. Eshte libri me i mire i perkthyer nga letersia greke. I ka treguar nje kujdes te vecante gjuhes. Pra, shqipja nuk eshte dhe aq e varfer, de!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: